Zmiana ta została wprowadzona w odpowiedzi na postulaty producentów ekologicznych, jednostek certyfikujących oraz ośrodków doradztwa rolniczego. Jej celem jest przede wszystkim ułatwienie planowania produkcji, ograniczenie ryzyka strat wynikających ze zmieniającej się dostępności materiału siewnego oraz zwiększenie stabilności kontraktacji materiału trudno dostępnego.
Podstawowe zasady stosowania materiału siewnego w rolnictwie ekologicznym
Jedną z fundamentalnych zasad rolnictwa ekologicznego jest stosowanie ekologicznego materiału przeznaczonego do reprodukcji roślin, a w przypadku jego braku – materiału
w okresie konwersji. Materiał siewny wykorzystywany w produkcji roślinnej musi jednocześnie spełniać wymagania dotyczące jakości, wytwarzania i obrotu, określone w ustawie z dnia 9 listopada 2012 r. o nasiennictwie oraz w przepisach wykonawczych.
Państwowa Inspekcja Ochrony Roślin i Nasiennictwa (PIORiN) prowadzi Wykaz dostępnego ekologicznego materiału siewnego oraz materiału w okresie konwersji, który jest aktualizowany każdego 10. dnia miesiąca na podstawie zgłoszeń producentów. Wykaz ten stanowi podstawowe narzędzie weryfikacji dostępności materiału siewnego dla producentów ekologicznych.
Kiedy możliwe jest zastosowanie materiału nieekologicznego?
W sytuacji, gdy w wykazie brak jest odpowiedniego ekologicznego lub w okresie konwersji materiału siewnego, producent ekologiczny może wystąpić o zezwolenie na zastosowanie materiału nieekologicznego (konwencjonalnego). Zezwolenie to wydawane jest w formie decyzji administracyjnej przez właściwego miejscowo wojewódzkiego inspektora ochrony roślin i nasiennictwa (WIORiN).
Każdy wniosek musi zawierać uzasadnienie konieczności zastosowania materiału nieekologicznego, a przy jego składaniu należy uwzględnić dostępność materiału alternatywnego o zbliżonych właściwościach, w tym również mieszanek przeznaczonych na cele paszowe.
Materiał przeznaczony do reprodukcji roślin stosowany w rolnictwie ekologicznym nie może być zaprawiany chemicznie, chyba że obowiązek taki wynika bezpośrednio z przepisów fitosanitarnych. Zastosowanie materiału zaprawianego chemicznie może skutkować koniecznością objęcia danej działki okresem konwersji, zgodnie z obowiązującymi przepisami dotyczącymi produkcji ekologicznej.
W przypadku zakupu materiału siewnego nieekologicznego do wykorzystania w produkcji ekologicznej, producent zobowiązany jest do posiadania dowodu zakupu w postaci faktury VAT lub rachunku. Dokument ten musi jednoznacznie identyfikować nabyty materiał,
w szczególności poprzez wskazanie jego rodzaju, gatunku, odmiany oraz ilości. Prawidłowa dokumentacja stanowi istotny element kontroli i weryfikacji zgodności produkcji z zasadami rolnictwa ekologicznego.
Nowy termin składania wniosków – co się zmienia?
Od 2026 roku wniosek o wydanie zezwolenia na zastosowanie nieekologicznego materiału przeznaczonego do reprodukcji roślin będzie mógł zostać złożony nie wcześniej niż trzy miesiące przed deklarowanym terminem siewu lub sadzenia. Jednocześnie zachowana zostaje zasada, że wniosek powinien być składany możliwie najbliżej planowanego terminu wykonania zabiegu.
Wydłużenie terminu składania wniosków pozwoli producentom na wcześniejsze zabezpieczenie materiału siewnego, a także zmniejszy ryzyko problemów wynikających ze zmian stanu w wykazie publikowanym przez PIORiN, co usprawni proces decyzyjny po stronie organów administracji.
Zasady dotyczące mieszanek materiału siewnego
W przypadku stosowania mieszanek materiału siewnego ujętych w wykazie, które zostały częściowo wytworzone z udziałem składników nieekologicznych, producent składa wniosek
o zezwolenie wyłącznie w odniesieniu do tej części materiału, która nie została wytworzona metodami ekologicznymi.
Przykładowo: przy zakupie 50 kg mieszanki zawierającej 30% materiału nieekologicznego, we wniosku należy wskazać jedynie 15 kg materiału objętego zezwoleniem.
Dodatkowe informacje organizacyjne
Wnioski o zastosowanie nieekologicznego materiału przeznaczonego do reprodukcji roślin nie podlegają opłacie skarbowej, co stanowi dodatkowe ułatwienie dla producentów ekologicznych. Formularze wniosków dostępne są na stronach internetowych właściwych wojewódzkich inspektoratów ochrony roślin i nasiennictwa.
Wydłużenie terminu składania wniosków do trzech miesięcy przed planowanym siewem lub sadzeniem to istotna zmiana, która wzmacnia stabilność produkcji ekologicznej i odpowiada na realne potrzeby rolników. Nowe rozwiązania sprzyjają lepszemu planowaniu upraw, zwiększają przejrzystość procedur oraz wspierają dalszy rozwój rynku ekologicznego materiału siewnego w Polsce.
Opracowała: Monika Bućko
Dział Rolnictwa Ekologicznego i Ochrony Środowiska