Świeży szczypiorek, rzodkiewka czy sałata wyhodowane samodzielnie nie tylko cieszą serce ogrodnika ale i lepiej smakuj. Jednak przydomowy warzywnik wcale nie musi byś miejscem równych rzędów i monotonnych grządek. Na wzór renesansowych ogrodów we francuskim Villandry możemy stworzyć ogród warzywny pełen barw, zapachów i ciekawych układów kompozycyjnych. Te XVI-wieczne ogrody składały się z regularnych klombów obsadzonych różnymi gatunkami warzyw – obok ozdobnych odmian kapusty i sałaty były tam wielkie dynie, buraczki ćwikłowe oraz aromatyczne zioła - w sumie ok. 850 gatunków warzyw, ziół i kwiatów. Każda rabata obwiedziona była strzyżonym niskim żywopłotem z bukszpanu.

Regularne rabaty wprowadzają do ogrodu harmonię i odczucie uporządkowania przestrzeni. Zazwyczaj są symetryczne i posiadają jedną lub kilka osi symetrii. Tworzy się je z prostych figur geometrycznych. Bardziej skomplikowane wzory tworzy się rozbudowując podstawowe układy figur.

Odpowiednio przygotowane rabaty (przekopane, odchwaszczone, nawiezione) w pierwszej kolejności obsadza się rośliną obwódkową. Może to być wspomniany już bukszpan. Wymaga on jednak regularnego strzyżenia oraz osłaniania przed silnym wiatrem i słońcem w zimie (może ulec wysuszeniu lub poparzeniu) . Innymi trwałymi roślinami nadającymi się na obwódki mogą być niskie odmiany tui zachodniej, berberysu, jałowców, pęcherznica, ligustr, lawenda czy tawuła japońska. Z bylin świetnie w tej roli sprawdzą się lebiodka pospolita (jednocześnie jest ziołem), kocimiętka Fassena, funkie, bodziszki : czerwony i wspaniały. Jeśli co roku zechcemy zmienić kształt rabaty to na obwódki lepiej wybierać rośliny jednoroczne. Bardzo dobrym rozwiązaniem jest tu aksamitka rozpierzchła lub wąskolistna, które kwitną już od maja do pierwszych przymrozków a jednocześnie odstraszają nicienie z gleby i ogólnie poprawiają kondycję roślin z nimi sąsiadujących. Z innych roślin sezonowych na obwódki można wykorzystać : mietelnik, żeniszek (można je strzyc), stokrotki, begonie stale kwitnące, szałwię błyszczącą, gazanię, smagliczkę nadmorską, karłowe astry czy kapustę ozdobną. Wnętrza takich rabat obsadza się lub obsiewa wybranymi jarzynami. Jednocześnie same warzywa mogą być nie tylko rośliną użytkową ale i ozdobną. Hodowcy corocznie raczą nasze zmysły smaku i wzroku coraz to nowymi odmianami.

Poniżej przedstawiam kilka odmian ozdobnych z liści lub owoców:

- sałata
odmiany Sanguine – o trzech odcieniach czerwieni na jednej roślinie.
Robinson – brzegi jasnozielonych liści są lekko fryzowane.
Redstar, Mira, Chaperon – to sałaty masłowe o czerwonych liściach i białawym wnętrzu główki.
Pablo, Tiger i Aneta – są odmianami kruchymi o zielonych, czerwono obrzeżonych liściach.
Frillice – o fryzowanych główkach.

- marchew:
Purple Haze - kolor korzenia bordowy, White Satin o białym korzeniu, Yellowstone
o żółtym korzeniu.

- kalafior
typu romanesco, który ma stożkowe różyczki przypominające koralowce.

- seler naciowy
odmiany Golden Spartan – ogonki liściowe są koloru biało-zielonego i odcieniu żółtawym, Daybreak – o żółtawych ogonkach liściowych.

- dynia
odmiany Mandarin – duże żeberka, Birnella – kształt gruszki (zielona z żółtymi żeberkami), Bizzaro – kształt gwiazdy, zielone lub żółte ze srebrnymi pasemkami, Heart of Gold – owoce w kształcie serca.

- cukinia
odmiany Atena o pomarańczowych owocach.

- papryka
odmiany żółtoowocowe: Mira, Zorza, Luna, Sono, Marta,
odmiany czerwonoowocowe: Kujawianka, Jupiter, Kier, Monsun, Matylda, Zefir,
odmiany pomarańczowoowocowe: Podstolina, Telimena, Jantar, Paramo,
odmiany fioletowoowocowe: Nokturn, Black Hungarian, Purple Jalapeno, Pasilla,
odmiany białoowocowe: Flexum, Belladonna, Romatca.

- pomidor
odmiany czerwonoowocowe: Atlas, Granit, Kmicic, Lolek, Pokusa, Pluton,
odmiany pomarańczowoowocowe: Bursztyn, Jokato, Midas,
odmiany żółtoowocowe: Ola, Yellow Pear, Ildi, Goldita,
odmiany białoowocowe: Jazon,
odmiana brązowoowocowa: Ozyrys.

W warzywniku nie powinno zabraknąć również ziół. I znów sklepy ogrodnicze wychodzą do klienta z bogatą gamą ozdobnych odmian ziół. Ich dodatkową zaletą jest to, że zapachem umilają nam pobyt w ogrodzie, jednocześnie odstraszając wiele ze szkodników.

A wracając na koniec do francuskich ogrodów przy zamku w Villandry (Château de Villandry) - do dziś można podziwiać to niezwykłe miejsce, gdzie kultywuje się renesansowy styl ówczesnych ogrodów i .... może „przenieść” pomysły do własnego małego ale równie niepowtarzalnego ogrodu.

Małgorzata Szczygieł, ZD w Ropczycach