bip_logo

HOTEL PODR Boguchwała

Agroturystyka

Gospodarstwa agroturystyczne















Przydatne linki

podrtv1

YouTube
Wyka siewna i kosmata PDF Drukuj

Wśród roślin strączkowych na uwagę zasługują również dwa gatunki z rodzaju wyka. Jedna z nich – wyka siewna jest formą jarą (obecnie zarejestrowanych jest 6 odmian), natomiast wyka kosmata to forma ozima (reprezentowane przez dwie odmiany). Jest to jedyna roślina strączkowa, która zimuje w naszych warunkach klimatycznych.

Nasiona wyki siewnej mają kształt okrągły aż do soczewkowato spłaszczonego, a barwę najczęściej szarą lub brunatną, marmurkowatą. Kwiaty mają barwę fioletowoczerwoną do fioletowoniebieskiej.

Wyka kosmata ma nasiona o kształcie kulistym o ciemnej okrywie nasiennej. Kwiaty o barwie czerwonofioletowej lub niebieskofioletowej.

Obydwa gatunki mają w Polsce mniejsze znaczenie gospodarcze niż bobik, łubin czy groch. Są one uprawiane głównie na zieloną paszę, często w mieszankach z roślinami zbożowymi. Dają wysokowartościową i delikatną paszę zieloną ponieważ charakteryzują się cienkimi łodygami i dużą ilością drobnych liści. Zawartość białka w nasionach obu wyk jest podobna (średnio 30 %), jednak ze względu na pewną zawartość szkodliwych alkaloidów, nasiona wyki kosmatej nie są wykorzystywane w żywieniu zwierząt, w związku z tym uprawa na nasiona ma tylko charakter reprodukcyjny. Nasiona wyki siewnej (za wyjątkiem jednej odmiany – Ina) nadają się na paszę dla zwierząt.

Uprawa wyki siewnej na nasiona

Wyka siewna wymaga gleb żyznych, zasobnych w składniki pokarmowe, najlepiej kompleksu pszennego dobrego i wadliwego. Odczyn gleby powinien być zasadowy lub obojętny. Uprawa roli jesienią i na wiosnę jest podobna jak pod zboża jare czy groch siewny.

Według IUNiG w Puławach pod mieszanki z roślinami zbożowymi należy zastosować przedsiewnie około 80 - 100 kg/ha P2O5, 120-140 kg/ha K2O i 30-60 kg/ha N. Pod wykę jarą w siewie czystym stosuje się 60-80 kg/ha P2O5 i 80-100 kg/ha K2O.

Do siewu należy używać nasion zdrowych, nieuszkodzonych o dużej zdolności kiełkowania. Przed siewem nasiona należy zaprawić zaprawą grzybobójczą lub owado-i grzybobójczą. Termin siewu wyki na nasiona powinien być możliwie wczesny, na przełomie marca i kwietnia. Optymalna obsada wyki w siewie czystym wynosi około 200 nasion na 1 m2, co odpowiada ilości wysiewu od 100 do 160 kg/ha nasion. Ilość wysiewu wyki siewnej w mieszance z owsem wynosi: 30 kg wyki i około 150 kg owsa na 1 ha. Dobrą rośliną podporową dla wyki jest gorczyca sarepska, którą zaleca się wysiewać w ilości 3-4 kg/ha i około 80 kg/ha nasion wyki.

Według zaleceń ochrony roślin IOR w Poznaniu nie ma zarejestrowanych herbicydów ani fungicydów do stosowania w zasiewach wyki. Chemiczna ochrona wyki może opierać się tylko na zwalczaniu szkodników: mszycy wykowej, oprzędzika pręgowanego i pachówki strąkóweczki.

Czyste zasiewy wyki siewnej zawsze wylegają i są trudniejsze do zbioru od zasiewów mieszanych. Do zbioru należy przystąpić gdy strąki w niższych częściach roślin osiągną dojrzałość pełną. Stosuje się zbiór dwuetapowy lub jednoetapowy po wcześniejszej desykacji. Wyka zasiana w mieszance szybko i równomiernie dojrzewa, a roślina podporowa umożliwia zbiór jednoetapowy. Nasiona po zbiorze należy dosuszyć do 15 % wilgotności.

W dobrych warunkach można uzyskać 20 dt nasion, a średnio jednak uzyskuje się około 9 dt z 1 ha.

200px-Vicia_April_2008-1

Uprawa wyki siewnej na zielonkę

Na zielonkę wykę siewną uprawia się przede wszystkim w mieszankach. Siew czysty z uwagi na łatwe wyleganie stosuje się rzadko. Można ją uprawiać w plonie głównym, wtórym i poplonie ścierniskowym. Zabiegi agrotechniczne są podobne jak przy uprawie na nasiona.

W plonie głównym i wtórym najczęściej stosuje się mieszanki wyki ze zbożami i roślinami strączkowymi a w poplonie ścierniskowym z roślinami strączkowymi oraz słonecznikiem.

Przykładowe mieszanki wysiewane w plonie głównym(wysiew w kg/ha):

- 100 wyki + 50 owsa

- 100 wyki + 100 bobiku

- 90 wyki + 20 owsa + 150 bobiku lub 90 łubinu wąskolistnego.

W uprawie międzyplonowej można stosować następujące mieszanki (wysiew w kg/ha):

- 50 wyki + 65 grochu jadalnego + 90 bobiku

- 60 wyki + 100 grochu pastewnego + 100 bobiku

- 60 wyki + 100 grochu pastewnego + 4 słonecznika.

Termin zbioru na zieloną masę, jest najodpowiedniejszy w fazie płaskiego strąka gatunku, który stanowi główną masę plonu. Jeżeli mieszanka ma być przeznaczona na zakiszanie, koszenie można nieco opóźnić. Plon zielonki z 1 ha to około 250 dt w dobrych warunkach

Uprawa wyki kosmatej na nasiona

Wyka kosmata ma małe wymagania glebowe. Udaje się na glebach lżejszych, piaszczystych, kompleksu żytniego dobrego i słabego. Lepiej niż wyka siewna toleruje niższe pH gleby. Nasiona wyki kosmatej pozyskuje się głównie z jej uprawy z żytem ozimym. Przygotowanie roli jest podobne jak dla żyta. Dawki nawozów fosforowych i potasowych wynoszą przeciętnie od 60-80 kg/ha P2O5 i 80-100 kg/ha K2O. W zależności od rodzaju gleby należy zastosować 40 do 60 kg/ha N, z tego 1/3 przedsiewnie. Zbyt duża dawka azotu powoduje silną konkurencyjność żyta i słaby rozwój wyki.

Termin siewu mieszanki żyta z wyką ma istotny wpływ na plon nasion, dlatego zaleca się siew łączny w najwcześniejszym dla danego rejonu terminie siewu żyta. Na plantacjach nasiennych wyki kosmatej, powinno się wysiewać około 100-120 kg/ha żyta oraz 8-12 kg/ha wyki. Zbyt duży wysiew wyki powoduje wyleganie łanu, przedłużenie dojrzewania, a w konsekwencji utrudnienie lub nawet uniemożliwienie zbioru jednoetapowego.

W zasiewach mieszanych wyki kosmatej z żytem nie stosuje się zabiegów pielęgnacyjnych. Wyka ta rzadko jest atakowana przez szkodniki. W razie występowania masowego porażenia przez strąkowca należy przeprowadzić opryskiwanie plantacji nasiennych środkami zalecanymi przez IOR w Poznaniu.

Zbiór mieszanki wykonuje się jednoetapowo w fazie pełnej dojrzałości żyta, ale często konieczne jest przyśpieszenie zbioru z uwagi na wcześniejsze dojrzewanie wyki i na łatwe pękanie strąków. Przeciętny plony nasion wyki kosmatej wynosi od 3 do 5 dt z 1 hektara.

Uprawa wyki kosmatej na zielonkę

Na zieloną paszę wykę kosmatą uprawia się w mieszance z żytem jako poplon ozimy. Uprawa na zielonkę różni się przede wszystkim od uprawy na nasiona poziomem nawożenia azotowego, ilością wysiewu komponentów oraz doborem odmian żyta. Nawożenie azotem należy zastosować przed ruszeniem wegetacji żyta i nie powinno przekraczać dawki 50 kg/ha. Udział wyki w mieszance powinien być większy, a żyta mniejszy niż przy uprawie na nasiona. Zaleca się wysiew 40-60 kg/ha wyki i 70-80 kg/ha późnej odmiany żyta pastewnego (Pastar). Zbiór mieszanki przeznaczonej do bezpośredniego skarmiania należy wykonać w fazie pełni kłoszenia żyta. Zbiór mieszanki na zakiszanie wykonuje się w fazie pełni kwitnienia wyki. Plon zielonki z 1 ha to około 250 -300 dt .

Opracowała: Katarzyna Sitek

Akceptował kierownik działu: Stanisław Kawa