bip_logo

HOTEL PODR Boguchwała

Agroturystyka

Gospodarstwa agroturystyczne















Przydatne linki

podrtv1

YouTube
Warto uprawiać rzepak jary PDF Drukuj

Jesień 2010 roku była bardzo trudna do siewu rzepaku ozimego ze względu na nadmierne opady deszczu i uwilgotnienie gleby

Wielu rolników nie zasiało rzepaku ozimego nawet w opóźnionym terminie agrotechnicznym. Może warto więc zasiać rzepak jary. Co prawda plonuje on gorzej o około 20% od ozimego, ale wymaga mniejszych nakładów jak również krótszego zamrożenia kapitału. Rzepak jary należy do najważniejszych roślin oleistych wysiewanych wiosną. Odznacza się wysoką zawartością tłuszczu oraz pozostawia korzystne stanowisko w płodozmianie dla roślin następczych.

Wymagania klimatyczne i glebowe

Rzepak jary plonuje najlepiej w rejonach o dużej wilgotności względnej powietrza, przy rocznej sumie opadów nie mniejszej niż 600 mm. Jest on bardziej narażony na susze niż forma ozima. Niedobór wody w glebie w okresie tworzenia się pąków kwiatowych powoduje zahamowanie wzrostu, słabe rozgałęzienie się roślin i opadanie pąków. Susza podczas kwitnienia jest przyczyną zasychania i opadania kwiatów, a w okresie dojrzewania oprócz obniżenia plonu zmniejsza zawartość tłuszczu w nasionach. Rzepak jary najlepiej udaje się na glebach średnio zwięzłych, o uregulowanym odczynie pH, próchnicznych, żyznych, sprawnych i dobrze magazynujących wodę, a w czasie suszy oddających ją roślinom.

Suzuki 1.0 003

 


Stanowisko w płodozmianie 
Najlepszym przedplonem dla rzepaku są zboża, rośliny okopowe, pastewne, motylkowate. Rzepak jary siany w płodozmianie pomiędzy dwiema roślinami zbożowymi wzbogaca glebę w znaczne ilości masy organicznej oraz przeciwdziała rozwojowi chorób podsuszkowych zbóż.


Uprawa roli
Uprawę gleby pod rzepak jary rozpoczyna się już jesienią. Obejmuje ona podorywkę, okresowe bronowanie i orkę zimową (co najmniej 20cm). Wiosną, w celu wyrównania powierzchni, przerwania parowania oraz przyspieszenia ogrzania się gleby należy zostawić włókę lub zabronować. Przedsiewne doprawienie roli i wymieszanie nawozów z glebą najlepiej wykonać agregatem uprawowym.


Nawożenie
Nawożenie mineralne jest jednym z głównych czynników plonotwórczych. Ze względu na krótszy okres wegetacji rzepak jary pobiera mniej składników pokarmowych niż rzepak ozimy. Optymalne dawki nawozów mineralnych zależą od ilości składników pokarmowych dostępnych dla roślin w glebie, wpływa na to także przedplon. Zasobność w te składniki określa się na podstawie analizy chemicznej gleby. Niedobór składników powinien być uzupełniany odpowiednią ilością nawozów. Podstawowym warunkiem uzyskania zadowalających plonów rzepaku jarego i wysokiej efektywności nawożenia mineralnego jest uregulowany odczyn gleby (pH 6,2-7,0). Na glebach kwaśnych i lekko kwaśnych należy stosować wapnowanie, najlepiej pod przedplon lub po zbiorze przedplonu na ścierń albo przed orką przedzimową. Nawozy azotowe (60-120 kg/ha N) stosuje się w dwóch lub trzech dawkach. Przedsiewnie daje się najwyżej 60 kg/ha N w formie siarczanu amonu lub saletry amonowej (w zależności od odczynu gleby). Drugą dawkę azotu, w formie saletry amonowej, należy wysiać po wyrzędowaniu się roślin, do początku tworzenia się pąków kwiatowych. Można także dokarmiać azotem dolistnie, stosując 5-10-procentowy roztwór wodny mocznika. Dokarmianie dolistne często łączy się z zabiegami ochrony roślin. Nawożenie fosforowe (40-80 kg/ha P2O5) i potasowe (60-150 kg/ha K2O) wykonuje się przedsiewnie. Na glebach cięższych nawozy wysiewane są w całości jesienią, pod orkę przedzimową. Natomiast na glebach lżejszych 2/3 dawki nawozów fosforowych można przyorać jesienią, a resztę wraz z nawozami potasowymi zastosować na wiosnę, przed wykonaniem uprawek przedsiewnych. Rzepak jary ma duże zapotrzebowanie na magnez, bor i siarkę. Te składniki można dostarczać roślinom poprzez nawożenie dolistne.


Dobór odmian
Odmiana jest najtańszym czynnikiem intensyfikującym technologie uprawy rzepaku. W dużym stopniu odpowiada za poziom plonowania oraz za jakość nasion (zawartość tłuszczu, białka i substancji antyżywieniowych). Aktualnie znajdujące się w doborze odmiany rzepaku charakteryzują się dużą uniwersalnością. Spełniają polskie wymagania co do zawartości kwasu erukowego i glukozynolanów. Odmiany polskie, wyhodowane w naszych warunkach klimatycznych i glebowych, są dość odporne na suszę.

2027__DSCN9668
Siew
Do siewu należy używać wyłącznie nasion kwalifikowanych i zaprawianych, ponieważ jest to jeden z najtańszych sposobów zapewnienia wysokich i opłacalnych plonów. Rzepak jary należy siać wcześnie, na początku siewu zbóż jarych. Gleba powinna być dobrze obeschnięta i dostatecznie ogrzana, wtedy rośliny wschodzą szybko i równomiernie. Opóźniony siew nie jest wskazany ze względu na zbytnie przesuszenie gleby. Optymalna obsada rzepaku jarego wynosi 100-150 roślin na m2, co odpowiada ilości wysiewu około 4-6 kg nasion na hektar. Nasiona należy wysiewać płytko, na głębokość 1,5-2 cm. Gdy rola jest przesuszona lub rozpylona, wskazane jest umieszczać nasiona głębiej (2-3 cm).


Pielęgnacja zasiewów 
Rzepak jary na początku swojego rozwoju jest bardzo wrażliwy na zachwaszczenie. W późniejszych fazach chwasty nie stanowią dla tej rośliny dużego zagrożenia. Chwasty jednoliścienne i dwuliścienne należy zwalczać stosunkowo wcześnie. Pozwala to uniknąć niepotrzebnie długo trwającej konkurencji chwastów. Herbicydy można stosować profilaktycznie (doglebowo) oraz interwencyjnie (nalistnie). Przy doborze środków należy uwzględnić ich skuteczność na najważniejsze grupy chwastów występujących na danym polu. Według zaleceń Instytutu Ochrony Roślin – PIB w Poznaniu preparat Command 480 EC jest jednym z kilku zarejestrowanych herbicydów do zwalczania chwastów dwuliściennych i prosowatych. Stosować go należy bezpośrednio po siewie. Również bezpośrednio po siewie, ale tylko na chwasty dwuliścienne można zastosować np. Butisan 400 SC, Metazanex 500 SC lub Butisan Star 416 SC. W celu zwalczenia perzu właściwego oraz chwastów jednorocznych jednoliściennych można zastosować m.in. takie herbicydy jak Labrador 05 EC czy Pantera 040 EC stosowane w fazie 2-6 liści rzepaku jarego. Preparat Galera 334 SL stosowany od fazy 4 liści do wytworzenia pąków kwiatowych zwalcza chwasty dwuliścienne, głównie ostrożeń, rumiany, rumianki w fazie wykształconej rozety oraz przytulię czepną do 8 cm wysokości.                                                                                                     
Najważniejsze choroby grzybowe rzepaku (zarówno jarego jak i ozimego) to zgorzel siewek, sucha zgnilizna krzyżowych, czerń krzyżowych, zgnilizna twardzikowa oraz szara pleśń. U formy jarej szkodliwość chorób jest mniejsza niż u ozimej. Spowodowane jest to krótszym okresem wegetacji rzepaku jarego (90-120 dni) oraz większą odpornością. Caramba 60 SL, Horizon 250 EW, Orius 250 EW, Tilmor 240 EC to kilka z zarejestrowanych środków do zwalczania sprawców takich chorób jak: sucha zgnilizna kapustnych, szara pleśń, czerń krzyżowych, cylindrosporioza.
Rzepak jary może być atakowany przez różne gatunki szkodników we wszystkich fazach rozwoju, poczynając od wschodów aż do żółknięcia łuszczyn. Ze względu na ochronę środowiska rolniczego chemiczne środki ochrony roślin należy stosować przy zachowaniu wszelkich prawideł dobrej agrotechniki oraz dobrego rozpoznania szkodliwych gatunków i terminów ich pojawu. Chowacz podobnik i pryszczarek kapustnik to ważne pod względem gospodarczym szkodniki rzepaku jarego. Do ich zwalczania IOR zaleca następujące środki: Bulldock 025 EC, Fastac 100 EC, Karate Zeon 050 CS, Sumi-Alpha 050 EC. Należy je stosować zgodnie z sygnalizacją, w okresie opadania płatków kwiatowych i po wykształceniu się pierwszych łuszczyn. Zabieg wykonać po zakończeniu lotu pszczół, przestrzegając prewencji. W przypadku masowego występowania jednego lub obu gatunków zabieg należy powtórzyć po 7-10 dniach.


Zbiór
Przygotowując plantację do zbioru należy uwzględnić stopień zachwaszczenia, równomierność dojrzewania, oraz zabezpieczyć łuszczyny przed pękaniem i osypywaniem nasion. Często stosuje się też zabieg desykacji, który nie tylko niszczy chwasty ale również wyrównuje dojrzewanie roślin w łanie. Do zbioru można przystąpić w fazie dojrzałości pełnej rzepaku, kiedy 90% nasion zbrunatniało, a pozostałe 10% brunatnieje po bokach.

Opracowała: Katarzyna Worosz
Akceptował kierownik działu: Stanisław Kawa