bip_logo

HOTEL PODR Boguchwała

Agroturystyka

Gospodarstwa agroturystyczne



















Przydatne linki

podrtv1

YouTube
Podkarpackie gęsi PDF Drukuj

 

Gęsi w starożytnej Grecji uważane były za symbol płodności, a w Państwie Rzymskim były symbolem czujności po sławnym wydarzeniu, kiedy ptaki te głośnym gęganiem ostrzegły Rzymian przed atakiem Galów.

Gęsi jako gatunek należą do rzędu blaszkodziobych i rodziny gęsiowatych.

Przodkami współcześnie chowanych gęsi jest głównie szara gęś gęgawa, którą udomowiono przed 3000 lat, gęś garbonosa udomowiona ok. 1000 lat temu oraz bernikla kanadyjska udomowiona najpóźniej, bo w XVIII wieku. Gęsi dzikie zasiedlały tereny Azji Wschodniej, Europy, Egiptu i żyją do dziś na wolności. Gęś gęgawa na przykład obecnie występuje w Europie i aż po polarne koło, w Polsce zaś gnieździ się najliczniej na jeziorze Gopło, w rezerwacie Stawy Milickie, a także gniazduje na Pomorzu, Mazurach, w Wielkopolsce i na Dolnym Śląsku.

Wskutek długiego okresu udomowienia zmieniły się znacznie sposoby zachowania hodowanych gęsi.

A oto niektóre zwyczaje tych ptaków.

Gęś jest typowym zwierzęciem pastwiskowym i wodnym (znakomicie wykorzystuje zielonki – wśród drobiu nazywana jest małym „przeżuwaczem”). Ptaki te uwielbiają otwarte przestrzenie pastwisk, dobrze orientują się w terenie, są bystre, ale bojaźliwe, niepokoją je zarośla i nieznane drogi.

Gęsi są zagniazdownikami tzn., że ich pisklęta stają się w dużym stopniu już samodzielne zaraz po wykluciu. Gąsię nawiązuje kontakt z matką za pomocą głosu jeszcze przed wykluciem. Pisklętami opiekują się oboje rodziców, pisklęta zaś reagują posłusznie na polecające odgłosy rodziców. Po 3-4 dniach od wyklucia cała rodzina wybiera się na pierwszą wycieczkę nad wodę. Południowa pora dnia, to ulubiony czas dla gęsi na rekreację, kąpiel i wypoczynek. Młode gąsiorki w ciągu pierwszych 12 dni życia rozpoczynają swoje pierwsze „męskie” potyczki. Do 8-10 tygodnia życia gąsięta (w naturze) są uczone latania.

Jesienią dzikie gęsi instynktownie zbierają się w duże grupy, formują klucze i odlatują, wiosną zaś wracają i rozpoczyna się okres godowy, a zawarty związek gęsi z gąsiorem jest zazwyczaj stały i trwa całe życie (u gęsi dzikich nigdy nie dochodzi do parzenia się ptaków spokrewnionych). W chowie przydomowym jeden gąsior przypada często na 3-5 gęsi, samice rozpoczynają nieśność w wieku ok. 10 miesięcy, u gęsi reprodukcyjnych okres nieśności trwa od połowy stycznia do czerwca, ale aktywność seksualną gęsi domowe przejawiają cały rok.

Celem współczesnego chowu gęsi jest pozyskanie na rynek krajowy i zagraniczny dobrego mięsa, cennego pierza lub jaj wylęgowych. Polska jest znaczącym dostawcą wysoko cenionych tuszek gęsich na rynek zachodni, zwłaszcza niemiecki. Dobra od wielu lat pozycja eksportu gęsich tuszek, powinna czynić chów gęsi dla gospodarstw rolnych opłacalnym.

Rasy gęsi utrzymywane w Polsce to: Biała Włoska – Kołudzka ( najbardziej powszechna, stanowiąca ok. 95 % populacji gęsi w kraju) - duża nieśność, przydatna do produkcji brojlerów i do tuczu), Pomorska i Zatorska. Poza tym występują w Polsce odmiany regionalne gęsi (ok. 5% populacji) o nazwach nadanych od miejsca występowania tj.: Kielecka, Lubelska, Suwalska, Biłgorajska, Garbonosa, Podkarpacka i inne. Zagraniczne rasy wykorzystywane w hodowli polskiej to: Reńska, Słowacka, Kubańska, Gorkowska, Roman, Landes i inne.

Gęś Podkarpacka - jako odmiana regionalna utrzymywana jest przeważnie w chowie ekstensywnym w woj. podkarpackim i małopolskim (dawne Krakowskie i Rzeszowskie).

Gęsi podkarpackie cechuje białe upierzenie (czasami występują osobniki łaciate), krępa i zwarta, harmonijna budowa ciała, łapy i dziób barwy pomarańczowo-czerwonej, nisko osadzony grzebień mostka daje możliwość uzyskania bardzo ładnej tuszki. Gęś ta odznacza się dużą wydajnością rzeźną i bardzo smacznym, drobno-włóknistym mięsem.

Gęsi odmian regionalnych utrzymywane są w gospodarstwach rolnych już w niewielkich ilościach. Aby uratować i wzbogacić populację tych rodzimych ptaków stworzono w placówkach naukowych rezerwę genetyczną, której kompletowaniem i utrzymywaniem zajęła się jako pierwsza Pani Kłosowicz z Polskiej Akademii Nauk. Następnie rolę tę pełniła Stacja Testowa Drobiu Wodnego w Dworzyskach należąca do Centralnego Ośrodka Badawczo- Rozwojowego Drobiarstwa w Zakrzewie k/Poznania. Obecna nazwa tej placówki, to Stacja Zasobów Genetycznych Drobiu Wodnego w Dworzyskach przynależna do Instytutu Zootechniki – Państwowego Instytutu Badawczego w Krakowie.

Gęsi podkarpackie w ilości 298 szt. kupiono na południu Polski (we wsi Grabówka oraz Końskie) i po wstępnej ocenie zdrowia oraz pokroju włączono w 1975 r. do zasobów genetycznych populacji gęsi, zaś w dwa lata później oceniano ptaki pod kątem cech reprodukcyjnych i mięsnych. Masa ciała ptaków wynosiła: 12- tyg. gęsiorów 3,9-4,3 kg, a gęsi 3,6-3,75 kg, natomiast nieśność - 19 do 26 jaj.

W chwili obecnej (wg danych źródłowych Instytutu Zootechniki zawartych w opracowaniu - „Polskie rasy zachowawcze”) populacja gęsi podkarpackiej objętej rezerwą genetyczną wynosi 209 ptaków, w tym 58 gęsiorów i 151 gęsi reprodukcyjnych. Gęsi podkarpackie odznaczają się dużą odpornością oraz dobrymi wskaźnikami produkcyjnymi (bardzo dobre umięśnienie, małe otłuszczenie, pożądana w chowie drobnotowarowym wartość cech reprodukcyjnych).

Lokalne rasy i odmiany naszych ptaków użytkowych - unikatowe także w skali światowej - stanowią cenną wartość kulturową, wzbogacają krajobraz rolniczy i tradycję społeczności wiejskiej, w której zostały wytworzone. Doskonale przystosowane do miejscowych warunków, dobrze wykorzystujące uboższe zasoby paszowe (trwałe użytki zielone), dają możliwość pozyskania tradycyjnych produktów o wyjątkowej jakości.

Warto wspomnieć, iż w 1992 r. na konferencji Narodów Zjednoczonych w Rio de Janeiro, 167 krajów zrzeszonych w ONZ podpisało Konwencję o Różnorodności Biologicznej.

Polska tę konwencję ratyfikowała, zaś Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi powierzyło Instytutowi Zootechniki koordynację działań w sprawie ochrony zasobów genetycznych zwierząt w kraju (www.izoo.krakow.pl).

Ochroną objęto 75 najcenniejszych ras, odmian i rodów zwierząt, w tym również odmianę gęsi podkarpackiej (większość chronionych ras wspomagana była i jest przez państwo dotacjami). Dużą troskę w zakresie ratowania ginących ras lokalnych zwierząt wykazali niektórzy naukowcy, ale również hodowcy i amatorzy – miłośnicy zwierząt. Należą im się słowa szacunku i uznania za ten trud, wysiłek i poświęcenie.

Zważając na walory użytkowe i kulturowe gęsi podkarpackich należy je chronić oraz upowszechniać lokalnie ich chów. Ptaki te mogłyby zasilać gospodarstwa ekologiczne oraz być ozdobą gospodarstw agroturystycznych i przydomowych, mogą również odegrać ważną rolę w pielęgnowaniu tradycji kultury rolnej Podkarpacia.

Opracowanie: Józefa Kwiatanowska

Sekcja Produkcji Zwierzęcej PODR

Akceptował Kierownik Działu – Wiesława Kucharska

Zmieniony: poniedziałek, 02 listopada 2009 08:36