|
Miniony rok 2010 był wyjątkowym w ponad 40 letniej historii działalności Podkarpackiego Ośrodka Doradztwa Rolniczego w Boguchwale. Po raz pierwszy w województwie zorganizowana została ogólnopolska impreza ziemniaczana pod nazwą Krajowe Dni Ziemniaka
Tematem przewodnim XVII edycji imprezy była „Technologia uprawy ziemniaków na bardzo wczesny zbiór w systemie zrównoważonym”.
Ideą tego ziemniaczanego święta jest propagowanie uprawy ziemniaków oraz jego wielokierunkowe wykorzystanie.
Pochodzenie ziemniaków
Ziemniaki pochodzą z ameryki południowej, z terenów dzisiejszego Peru, Chile, Boliwii i Ekwadoru. Uprawiali je Indianie dla których ziemniaki stanowiły podstawowy produkt spożywczy.
Ziemniaki pochodziły z dwóch różnych ośrodków uprawy o odmiennych warunkach glebowo-klimatycznych. Pierwszy okręg uprawy obejmował wysoko położone doliny Andów w północnej Boliwii i Peru. Na słabych glebach, przy niskiej ilości opadów, krótkim dniu i zimnych nocach występowały dzikie odmiany ziemniaków o czerwonej skórce, rogalikowym kształcie i czerwono-fioletowych kwiatach. Drugi ośrodek uprawy znajdował się na wyspie Chiloe (Chile). Na żyznych glebach, w strefie ciepłego klimatu, przy dużej ilości opadów i długim dniu, występowały ziemniaki o kształcie płasko-okragłym, skórce żółto-białej, kwitnące na biało lub jasnofioletowo.
Ziemniak w gwarach Polski:
- barabola – gwara lwowska
- bulwa – język kaszubski
- grula – gwara góralska wschodniego Podhala
- kartofel – dialekt śląski
- kompera – język łemkowski
- pyra – gwara poznańska
- swapka – gwara góralska Orawy
- rzepa – gwara góralska Orawy i zachodniego Podhala.
Historia uprawy w Europie
W Europie pierwsze ziemniaki pojawiły się w Hiszpanii. Sprowadzano je z podbitych terenów południowej Ameryki (1526-1543) pod nazwą „papa” jako pokarm i lekarstwo.
W połowie XVI w ziemniaki z Hiszpanii trafiły do Włoch, Niderlandów i Austrii, a pod koniec wieku także do Anglii i Francji. Ziemniaki szybko rozprzestrzeniły się w Europie, jednak uprawiano je głównie jako egzotyczną roślinę kwiatową. Dodatkowo gorzki smak bulw, spowodowany dużą zawartością glikoalkaloidów nie zachęcał ludności do konsumpcji bulw.
W XVIII wieku w wyniku częstych klęsk głodu a także w wyniku nieurodzaju zbóż i zniszczeń wojennych, wzrosło zainteresowanie uprawą ziemniaków i ich wykorzystaniem w żywieniu ludzi i zwierząt.
Do Polski ziemniaki trafiły w 1683 r. Przesłał je król Jan III Sobieski żonie Marysieńce z zaleceniem wysadzenia ich w ogrodach wilanowskich. Ich ogrodnik Paweł Wienczarek zajął się uprawą ziemniaków powiększając ich areał, a zdobytą wiedzę przekazał następcom.
Z czasem uprawa ziemniaków rozprzestrzeniła się na cały kraj. Znane były pod nazwą „gdule”, „ziemne jabłka”, „tartofle” oraz „kartofle”. Ziemniaki w Polsce stosunkowo szybko stały się podstawową rośliną spożywczą, szczególnie najbiedniejszych warstw społecznych.
W 1844 r. w Europie wystąpiła w dużym nasileniu zraza ziemniaka, która spowodowała duże zniszczenia na plantacjach. Od tamtego czasu ciągle trwają prace badawcze nad ziemniakami.
Prace badawcze prowadzone są także od wielu lat na polu doświadczalnym Podkarpackiego Ośrodka Doradztwa Rolniczego w Boguchwale.
W 2010 r. przy okazji organizacji Krajowych Dni Ziemniaka wysadzono 105 odmian ziemniaków z Krajowego Rejestru, z których 84 to odmiany jadalne.
Ziemniaki były uprawiane w stanowisku po roślinach strączkowych, po zbiorze których wykonano podorywkę i bronowanie. Jesienią przeciwko chwastom zastosowano totalny herbicyd Tajfun 360 SL + siarczan amonu w dawce 5 l+ 5 kg/ha.
Jesienią zastosowano obornik koński w dawce 30 t/ha i całość zaorano na zimę.
Wiosną najpierw zastosowano kultywator. Po wysiewie nawozów, glebę do sadzenia doprawiono agregatem uprawowym.
Nawożenie mineralne ustalono w oparciu o wyniki analizy chemicznej gleby i ilość zastosowanego nawożenia obornikiem i wyniosło: N – 120 kg/ha, P2O5 – 60 kg/ha, K2O – 180 kg/ha.
Ziemniaki wysadzono 30.04.2010 r. w rozstawie rzędów 75 cm i gęstości 30 cm.
Ochrona roślin ziemniaka została przedstawiona w tabeli 1.
Na plonowanie ziemniaków w 2010 r. na polu doświadczalnym duży wpływ miały znaczne opady deszczu, które wystąpiły w ciągu całego okresu wegetacji roślin.
Od momentu wysadzenia bulw (30.04.2010) do czasu zbioru plonu (22.09.2010) spadło łącznie 624,6 mm deszczu. Najwięcej deszczu spadło w dekadach: drugiej maja (101,9 mm), pierwszej czerwca (102,6 mm) oraz trzeciej lipca (117,5 mm). Częstym widokiem, przy takiej ilości opadów, była stojąca woda wzdłuż redlin.
Plonowanie odmian przedstawiono w tabeli 2.
Opracował: Michał Noworól
Akceptował kierownik działu: Stanisław Kawa
|
