Wiedza z zakresu statystyki rolnictwa może być bardzo pomocna podczas podejmowania właściwych decyzji przez rolników oraz osoby pracujące w sektorze otoczenia rolnictwa. W związku z powyższym, pragniemy w sposób syntetyczny przedstawić pewne informacje zawarte w broszurze „Rolnictwo w województwie podkarpackim w 2016 r.” opublikowanej w lipcu 2017 r.

Przedstawione informacje opracowano na podstawie wyników sprawozdawczości, badań reprezentacyjnych, spisów rolniczych i szacunków prowadzonych przez GUS.

Ogólna powierzchnia województwa podkarpackiego wynosi 1784,6 tys. ha, z czego 672,8 tys. ha (37,7%) znajduje się w posiadaniu gospodarstw rolnych. Za gospodarstwo rolne uważa się wyodrębnioną pod względem ekonomicznym i technicznym jednostkę posiadającą odrębne kierownictwo i prowadzącą działalność rolniczą, a więc uprawę roślin oraz chów i hodowlę zwierząt.

UŻYTKI ROLNE

Użytki rolne w gospodarstwach rolnych zajmowały 575,3 tys. Ha, tj. 32,2% powierzchni województwa i w odniesieniu do 2015 r. były większe o 0,2%. Gospodarstwa indywidualne użytkowały 549,6 tys. ha użytków rolnych, tj. 95,5% powierzchni UR województwa, natomiast gospodarstwa rolne osób prawnych i jednostek niemających osobowości prawnej posiadały 25,7 tys. ha użytków rolnych.

Użytki rolne w dobrej kulturze zajmowały 560,7 tys. ha (97,5%) ogólnej powierzchni UR w gospodarstwach rolnych. Pozostałe użytki rolne, a więc nie będące w dobrej kulturze rolnej, zajmowały 14,6 tys. ha, tj. 2,5% powierzchni użytków rolnych.

Struktura obszarowa województwa podkarpackiego odznacza się bardzo dużym rozdrobnieniem ziemi. Funkcjonuje 131 918 gospodarstw rolnych, w tym do 1 ha – 5395 gospodarstw. Dominują gospodarstwa o powierzchni użytków rolnych 2-5 ha (42,3%), liczną grupę stanowią również te o powierzchni 1-2 ha (35,9%). Udział gospodarstw mających powyżej 15 ha użytków rolnych stanowił zaledwie 2,9% wszystkich gospodarstw, jednakże ich udział w powierzchni użytków rolnych wynosił 31,3%. Średnia powierzchnia użytków rolnych gospodarstwa rolnego w 2016 r. wyniosła 4,36 ha (w kraju 10,21 ha) i w odniesieniu do 2015 r. zmniejszyła się o 0,18 ha (w kraju o 0,14 ha). Powierzchnia trwałych użytków zielonych tj. łąk i pastwisk trwałych w 2016 r. wyniosła 223,2 tys. ha i stanowiła 39,8% użytków rolnych w dobrej kulturze.

Województwo podkarpackie posiada korzystne warunki przyrodnicze do produkcji rolnej. Wartość średnia wskaźnika waloryzacji rolniczej przestrzeni produkcyjnej, który uwzględnia jakość gleb, warunki klimatyczne i wodne oraz rzeźbę terenu wynosi 70,4 pkt, przy czym dla Polski przyjmuje on wartość 66,6 pkt.

NAWOŻENIE MINERALNE

W przeliczeniu na 1 ha użytków rolnych zużycie nawozów mineralnych w województwie podkarpackim pod zbiory w 2016 r. wyniosło 71,2 kg NPK (azot 35,0 kg, fosfor 14,5 kg, potas 21,7 kg) i było wyższe o 0,8% od stopnia nawożenia pod zbiory 2015 r. Przeciętnie w kraju w roku gospodarczym 2015/2016 zużyto 132,9 kg NPK na 1 ha użytków rolnych.

Odnotowano, że zużycie nawozów mineralnych w województwie podkarpackim było najniższe w kraju. Wapnowanie to bardzo ważny element nawożenia, determinujący właściwe wykorzystanie nawożenia mineralnego, będący warunkiem podniesienia produkcyjności gleby. Duże zakwaszenie jest czynnikiem obniżającym jakość gleb. W województwie ok.82% gleb ma odczyn kwaśny, a 45% gleb koniecznie wymaga wapnowania. Zużycie nawozów wapniowych w rolnictwie w przeliczeniu na 1 ha użytków rolnych wyniosło 21,6 kg, tj. o 9,6% więcej niż w poprzednim roku. Krajowe zużycie nawozów wapniowych wyniosło 70,0 kg CaO na 1 ha UR, tj. o 79,5% więcej niż przed rokiem. W wyniku wapnowania poprawia się wysokość i jakość plonów roślin uprawnych.

PRODUKCJA ZWIERZĘCA

Bydło

Pogłowie bydła w województwie podkarpackim liczyło 89,5 tys. szt. i stanowiło 1,5% pogłowia bydła w kraju. W odniesieniu do 2015 r. liczebność stada zmniejszyła się o 6,0 tys. szt., tj. o 6,3%. W gospodarstwach indywidualnych liczebność bydła wyniosła 85,7 tys. szt., co stanowiło 95,8% pogłowia bydła w województwie podkarpackim.

Pogłowie krów w czerwcu 2016 r. wyniosło 50,0 tys. szt. i w porównaniu z poprzednim rokiem zmniejszyło się o 4,9 tys. szt., tj. o 8,9%. Liczba krów w gospodarstwach indywidualnych wyniosła 48,4 tys., stanowiło to 96,7% pogłowia krów w województwie.

Obsada bydła na 100 ha użytków rolnych w czerwcu 2016 r. została oszacowana na 15,6 szt. wobec 41,3 szt. w kraju i w odniesieniu do ubiegłego roku zmniejszyła się o 4,0%, natomiast w kraju zwiększyła się o 0,7%. Obsada krów na 100 ha UR sięgała 8,7 szt. (w kraju 16,2 szt.).

W odniesieniu do 2015 r. w strukturze bydła obserwuje się spadek pogłowia krów oraz pozostałego bydła dorosłego hodowlanego i rzeźnego w wieku 2 lat i więcej. Wzrósł natomiast udział młodego bydła hodowlanego i rzeźnego w wieku 1-2 lat oraz cieląt w wieku poniżej 1 roku. Średnia roczna wydajność mleka od 1 krowy wyniosła 4302 l, natomiast w kraju 5395 l. Województwo podkarpackie uplasowało się na 13 miejscu w Polsce pod względem mleczności krów.

Trzoda chlewna

Pogłowie świń w województwie wynosi 171,5 tys., co stanowi 1,6% pogłowia w skali kraju. W porównaniu z 2015 r. stado świń zwiększyło się o 2,8%, w Polsce pogłowie zmniejszyło się o 6,7%. Gospodarstwa indywidualne posiadały 97,1% pogłowia świń.

Pogłowie loch na chów wyniosło 17 tys. szt. i przez rok zmniejszyło się o 0,2 tys. szt. (o 1,1%). Obsada świń na 100 ha gruntów ornych wyniosła 53,6 szt. w naszym województwie, natomiast w kraju 101,2 szt. Z trzody chlewnej pochodziło 48,5% mięsa wyprodukowanego w  województwie podkarpackim.

Owce

Pogłowie owiec wyniosło 18,5 tys. szt. i w porównaniu z ubiegłym rokiem zwiększyło się o 1,3 tys. szt. (7,3%). Owce utrzymywane były głównie w gospodarstwach indywidualnych i stanowiły 97,3% wojewódzkiego pogłowia. Udział maciorek jednorocznych i starszych w ogólnej liczbie owiec wyniósł 48,8% (9 tys. szt.). W odniesieniu do poprzedniego roku liczebność stada maciorek jednorocznych i starszych zwiększyła się o 0,3 tys. szt. (3,1%).

Udział województwa podkarpackiego w krajowym pogłowiu owiec wyniósł 7,7%. Obsada owiec na 100 ha użytków rolnych wyniosła 3,2 szt., a w kraju 1,7 szt.

Drób

Pogłowie drobiu w 2016 r. liczyło 5,9 mln szt., co stanowiło 3,1% pogłowia w Polsce. W porównaniu z 2015 r. pogłowie drobiu zwiększyło się o 18,7%, przy czym w kraju wzrosło o 14,9%. Obsada drobiu kurzego na 100 ha użytków rolnych wyniosła średnio 958,7 szt., a na 100 ha gruntów ornych 1723,8 sztuk. Przeciętnie od 1 kury nioski uzyskano w ciągu roku 158 szt. jaj.

Produkcja żywca rzeźnego (wołowego, cielęcego, wieprzowego, baraniego, końskiego, drobiowego, koziego i króliczego) w wadze żywej wyniosła 99,2 tys. t. Gospodarstwa indywidualne wyprodukowały 96,7% żywca rzeźnego. Znaczący udział w produkcji mięsa i tłuszczów stanowił żywiec wieprzowy 48,5% oraz żywiec drobiowy 41,2%.

Zebrane i zaprezentowane informacje pozwolą na dokładniejszą analizę i poznanie specyfiki zmieniającego się rolnictwa województwa podkarpackiego.

Magdalena Jakubowska
Stanisław Kawa

Oprac. na podst. mat. Urzędu Statystycznego w Rzeszowie „Rolnictwo w województwie podkarpackim w 2016 r.”

Grafika1 Grafika14

Grafika12 Grafika13

Grafika2 Grafika31

Grafika4Grafika5

 Grafika6Grafika7

Grafika8