Boże Narodzenie - w polskiej tradycji najbardziej uroczyste i rodzinne święto w roku. To czas radości, miłości, wzajemnego odpuszczania win. Jest to czas spotkań z rodziną, bliskimi

Od dawnych czasów świąteczne potrawy przygotowywane są według tradycyjnych przepisów. Potrawy wigilijne były tak przemyślane żeby uwzględniały płody rolne i leśne z całego roku. Były potrawy przygotowane z grzybów, orzechów, miodu, były kasze, rośliny oleiste, zboża, jarzyny, owoce, ryby.

W każdym domu jada się trochę inaczej, lubimy kulinarne nowinki, ale w te święta chcemy zasiąść do stołu z tradycyjnymi potrawami. Najpopularniejszymi potrawami, które znajdują swoje miejsce na świątecznym stole to barszcz z grzybami, barszcz z uszkami, kasza jaglana ze śliwkami suszonymi, kapusta z grochem, ryby, kluski z makiem, kutia, piernik i kompot z suszonych śliwek.

Boże Narodzenie kojarzy się także z bigosem, do którego dodawane są aromatyczne grzyby oraz suszone śliwki, które nadają potrawie specyficzny smak. Na świątecznym stole nie może również zabraknąć różnorodnych sałatek i wspaniałych staropolskich wypieków. Z ciast podaje się przepyszne makowce z bakaliami, korzenne ciastka, serniki, ciasta drożdżowe i orzechowe, a także keksy i piernik.

A oto nasze propozycje na te szczególne święta:

PIERNICZKI

Składniki: 1 kg mąki, 1 kostka margaryny, 1 szklanka śmietany, 3 łyżki oleju, 3 żółtka i 3 całe jaja, 2 szklanki miodu, 1 szklanka cukru, 3 łyżki sody oczyszczonej, 1/2 łyżeczki amoniaku, przyprawa do pierników.

Tłuszcz i miód roztopić w garnku, przestudzić, dodać ubite jajka z cukrem, śmietanę i wymieszać z mąką oraz z pozostałymi składnikami. Wyrobić ciasto, rozwałkować, wykrawać różne kształty, np. gwiazdki. Piec w gorącym piekarniku.

KRUCHE CIASTECZKA KORZENNE

Składniki: 1/2 kg mąki, 25 dag masła roślinnego (miękkiego), 1 szklanka cukru, 1 jajko, 1 łyżeczka płaska sody, 1-2 torebki przyprawy do piernika, przyprawy do ciasteczek korzennych, szczypta soli.

Wykonanie: Mąkę przesiewamy i łączymy z sola i sodą oraz przyprawami, mieszamy dokładnie. Ucieramy masło z cukrem i jajkiem. Do miski z masłem, wciąż ucierając dodajemy po trochu mąki z przyprawami. Kiedy wszystkie składniki się połączą, formujemy kulę i wstawiamy na godzinę do lodówki. Po tym czasie, rozwałkowujemy ciasto w miarę cienko, wycinamy wzory foremkami. Pieczemy 12-15 minut w temperaturze 180°C.

MAKOWIEC W CIEŚCIE FRANCUSKIM

Ciasto: 30 dag masła, 30 dag mąki, 3 żółtka, 3 łyżki wody, na końcu noża proszek do pieczenia.

Ze składników zagnieść ciasto. Podzielić na 2 części.

Mak: 30 dag maku, 6 żółtek, 15 dag orzechów krojonych, 11 dag rodzynek, 30 dag cukru pudru, 9 białek, olejek migdałowy, 1 łyżeczka proszku do pieczenia.

Mak sparzyć i zemleć. Utrzeć żółtka z cukrem pudrem. Dodawać mak, resztę składników mieszając. Ubić pianę z białek i wymieszać z resztą.

Przygotowanie do pieczenia: ciasto – mak – ciasto. Piec w temperaturze 180-200°C przez 40-50 min.

MIODOWNIK Z ORZECHAMI

Składniki: 1 szklanka miodu, 5 dag margaryny, przyprawa do piernika, 1 szklanka mocnej kawy, 4 jajka, 25 dag cukru, 50 dag mąki, 2 łyżeczki proszku do pieczenia, polewa czekoladowa, orzechy i migdały do ozdobienia.

Miód roztopić z margaryna i przyprawą do piernika, dodać kawę, połączyć z żółtkami utartymi z cukrem. Ucierać, dodając przesianą mąkę z proszkiem. Wymieszać z pianą z białek, przełożyć do natłuszczonej formy, piec 50 minut w temperaturze 180°C. Posmarować polewą czekoladową, albo rozpuszczoną gorzką czekoladą, ozdobić orzechami i migdałami.

ŚLEDZIE PO KASZUBSKU

Składniki: 600 g filetów śledziowych, 6 cebul, 50 g rodzynek, 10 śliwek suszonych, 3 ogórki kiszone, 2 łyżki majeranku, 150 g pieczarek marynowanych, 100 g przecieru pomidorowego, 50 ml oleju, sól, cukier, papryka słodka w proszku, pieprz

Cebulkę kroimy w krążki, dodajemy sparzone rodzynki i pokrojone w paseczki śliwki. Całość smażymy na oliwie lub oleju aż cebula będzie szklista a śliwki miękkie. Dodajemy pokrojone w paseczki pieczarki i pokrojone w kostkę ogórki. Smażymy ok. 2-3 min. Dodajemy majeranek i przyprawy. Jeżeli powstały sos będzie za bardzo kwaskowy dodajemy troszkę cukru.

Pokrojone w kawałki śledzie układamy w naczyniu przekładamy wystudzonym sosem i schładzamy.

KARP PIECZONY Z PIETRUSZKĄ

Składniki: Sprawiony karp 1,5-2 kg, duży pęczek natki pietruszki, sól, pieprz, 1/3 kostki masła, cytryna

Karpia umyć, usunąć skrzela i oczy, posolić i oprószyć pieprzem wewnątrz i z zewnątrz. Rozpuścić w garnuszku masło. Natkę opłukać i włożyć do wnętrza karpia. Ułożyć rybę w rynience z folii aluminiowej lub w naczyniu żaroodpornym. Polać masłem, piec ok. 30 min. w piekarniku nagrzanym do 180°C. Ozdobić plasterkami cytryny przed pokrojeniem wyjąć pietruszkę z wnętrza ryby.

ŚWIĄTECZNA FASZEROWANA KACZKA

Składniki: Kaczka (ok. 2 kg), łyżeczka soli, pół łyżeczki pieprzu, łyżka soku z cytryny, kieliszek białego wytrawnego wina, 2 łyżki masła

Farsz: 3 duże winne jabłka, 100 g suszonych fig, łyżeczka przyprawy curry, 2 łyżki masła, łyżka soku i ćwierć łyżeczki otartej skórki z cytryny.

Umytą i osuszoną kaczkę nacieramy wewnątrz i zewnątrz solą, pieprzem i sokiem z cytryny, zostawiamy na godzinę w chłodnym miejscu. Obrane jabłka kroimy na grube plasterki, figi w kostkę, masło ucieramy z curry, sokiem i otartą skórką z cytryny, mieszamy z jabłkami i figami. Nadziewamy kaczkę i dokładnie zszywamy, udka i skrzydełka przywiązujemy do tułowia. Układamy na posmarowanej masłem blaszce, polewamy stopionym masłem, wstawiamy do silnie nagrzanego do 220°C piekarnika i pieczemy ok. 40 min, skrapiając wodą i winem, po czym przewracamy kaczkę na druga stronę, skrapiamy gorącą wodą i pieczemy jeszcze 40-45 min., skrapiając winem, woda i polewając wytworzonym sosem, Podajemy z czerwona kapustą.

KAPUSTA Z GROCHEM

Składniki: 75 dag kiszonej kapusty, 3/4 szklanki łuskanego grochu, 6 łyżek masła lub oleju, cebula świeżo zmielony pieprz, sól.

Groch zalać wrzącą wodą i odstawić na półtorej godziny. Odcedzić, zalać świeżą wodą
i gotować na małym ogniu, aż będzie całkiem miękki. Odcedzić i przetrzeć przez sito lub zmiksować. Kapustę posiekać, zalać 2 szklankami wrzątku, gotować na małym ogniu. Gdy będzie całkiem miękka, dodać przetarty groch, wymieszać. Cebulę posiekać, zeszklić na oleju, przełożyć do garnka z kapustą. Wymieszać, doprawić do smaku solą, pieprzem, zagotować i odstawić na noc w chłodne miejsce. Przed podaniem zagotować na niedużym ogniu, często mieszając i ewentualnie jeszcze doprawić do smaku.

Ludmiła Chmielowska
PZDR Rzeszów