Od 1 stycznia 2014 roku polskiego rolnika obejmie kolejny unijny wymóg, którym jest IPM – INTEGRATED PEST MENEGAMENT, czyli Ograniczone Stosowanie Pestycydów Unia Europejska coraz większą uwagę zwraca na sprawy dotyczące ochrony środowiska i konsekwencją tego jest właśnie IPM. Skrót ten wg Kodeksu Dobrej Praktyki Rolniczej (MRiRW, 2002 r.) oznacza Integrowaną Ochronę Roślin, czyli łączenie skutecznych, środowiskowo bezpiecznych i akceptowanych przez obywateli Unii Europejskiej, tj. mieszkańców 27 europejskich krajów biologicznych, agrotechnicznych oraz chemicznych metod zwalczania szkodliwych dla rolnika i konsumentów żywności agrofagów

Bezpieczeństwo żywności i środowiska

To pierwszy artykuł, który sygnalizuje, informuje i jest próbą przygotowania zarówno rolników uprawiających produkty roślinne, jak i pracowników ośrodków doradztwa rolniczego, którzy będą w IPM merytorycznie zaangażowani oraz zwyczajnych konsumentów zjadających wyprodukowaną w technologii Ograniczonego Stosowania Pestycydów (IPM) żywność do tego, by była ona wolna od pozostałości środków ochrony roślin oraz bezpieczna dla zdrowia ludzi i naturalnego środowiska.
Nad IPM czuwa ENDURE, czyli Europejska Sieć Naukowa Ciągłego Korzystania ze Strategii Ochrony Roślin. 
Centrum Informacji ENDURE rozpowszechnia i udostępnia na swojej stronie internetowej www.endureinformationcentre.eu informacje w wybranym języku (także po polsku) na temat ochrony roślin i jest źródłem różnych wiadomości merytorycznych pochodzących od ekspertów zajmujących się zintegrowaną ochroną. W ramach ENDURE funkcjonuje już i z każdym rokiem powiększa się, baza danych dotyczących zabiegów ochrony roślin w poszczególnych krajach UE.

Korzyści z IPM

Podstawowym i zarazem pierwszym pytaniem jakie postawi rolnik jest „Jakie są korzyści ze stosowania IPM w gospodarstwie?”. Odpowiedzią jest zdanie: „IPM must hapen in the field”, co znaczy, że zabieg ochrony roślin musi być wykonany na polu. 
Priorytetową rzeczą w IPM jest optymalna skuteczność pestycydów z ich minimalną ilością, czyli tzw. niezbędne skuteczne minimum pozwalające zwalczyć szkodliwego agrofaga w określonej uprawie.

Do określenia tego w ramach ENDURE funkcjonuje projekt DSS służący do wyliczania wymaganej dawki pestycydów przy uwzględnieniu kwalifikacji potrzeb, tj.:

- zakładanego plonu,
- ilości gatunków agrofagów, które chcemy zniszczyć,
- % zniszczenia patogena, biorąc pod uwagę panującą temperaturę powietrza i objętość wody, którą mamy do oprysku.

Obecnie ten system jest najbardziej rozwinięty w Danii, gdzie opracowano już około 3 mln kombinacji dawek środków ochrony dla poszczególnych roślin uprawnych i różnych agrofagów i patogenów.

DSS jest szczególnie ważny w ekologii i składa się z różnych modułów pozwalających szybko odpowiedzieć na podstawowe dla rolnika – producenta takie jak w „Hamlecie” pytanie: „To spray or not to spray?”, czyli „Pryskać czy nie pryskać?”.

W Europie funkcjonuje już 70 systemów DSS dotyczących różnych upraw.

W Polsce skutecznym narzędziem DSS jest komputerowy program NEGFRY do zwalczania zarazy ziemniaczanej dla 137 uprawianych w kraju odmian ziemniaków, z których tylko 14 jest na nią odpornych. I tak, co godzinę do serwera PC pobierane są dane meteorologiczne i komputer wylicza możliwość pojawienia się zarazy w promieniu 10-15 km od tej lokalnej stacji pogodowej meteo.

Według NEGFRY’a ilość oprysków na zarazę ulega zmniejszeniu średnio o 5 zabiegów.

Następnym narzędziem DSS przynoszącym wymierne korzyści jest monitoring, do którego potrzeba jednak zatrudnić 5-10 osób w każdym województwie. By skutecznie chronić ziemniaka na towarowej plantacji i uzyskać zadowalający plon trzeba wykonać około 15 oprysków. Stosując DSS w ramach IPM wykonujemy ich 7-8 a przy monitoringu tylko kilka, co daje naprawdę wymierne oszczędności.

Aby podejmować decyzje w IPM, trzeba mieć zbiór wzajemnie powiązanych ze sobą następujących informacji:

- zidentyfikowanego agrofaga,
- określenie wielkości jego populacji,
- ocenę uszkodzeń w uprawie i strat przez niego spowodowanych w ujęciu ekonomicznym,
- przegląd dostępnych taktyk, czyli możliwych do zastosowania sposobów postępowania,
- określenie możliwych interakcji (powiązań) między rozpoznanym patogenem a innymi agrofagami oraz organizmami pożytecznymi,
- lokalne ograniczenia i uwarunkowania społeczno-prawne,
- interakcję, współdziałanie z innymi zabiegami uprawowymi.

Pominięcie któregoś z tych kroków prowadzi do błędnych decyzji, czego skutkiem jest strata czasu i pieniędzy ponoszonych przez rolnika, producenta.

Paweł Surmacz 
PZDR Rzeszów