|
Zalety uprawy roślin strączkowych są powszechnie znane. Spośród wszystkich roślin uprawnych zawierają najwięcej (pod względem ilościowym i jakościowym) cennych białek. Rozmaitość gatunków pozwala na uprawę w różnych kierunkach użytkowania.
 Strączkowe żyją w symbiozie z bakteriami brodawkowymi, asymilującymi azot atmosferyczny. Azot wiązany w tym procesie jest lepiej przyswajalny przez rośliny, niż pochodzący z nawozów mineralnych. Rośliny strączkowe są wartościowym przedplonem. Pozostawiają po sobie dobre stanowiska dla wielu gatunków roślin, które z kolei reagują zwyżką plonu. Ponadto rośliny te przerywają zbyt częste następstwo zbóż po sobie, zwiększają zawartość próchnicy oraz poprawiają stan fitosanitarny gleby – przerywają rozwój szkodliwych dla zbóż patogenów odglebowych. Wzbogacają kompleks sorpcyjny gleby, co zapobiega wypłukiwaniu składników pokarmowych. Oddziaływanie następcze strączkowych ma miejsce, zarówno bezpośrednio po ich uprawie, jak i w latach następnych.
W 2009 roku na polu doświadczalnym Podkarpackiego Ośrodka Doradztwa Rolniczego w Boguchwale badano plonowanie nowych odmian następujących roślin strączkowych: bobiku, grochu jadalnego oraz peluszki. Odmiany wysiewane były w czterech powtórzeniach (bobik, groch jadalny) oraz w jednym powtórzeniu w przypadku peluszki.
Przedplonem była pszenica ozima, po zbiorze której wykonano podorywkę oraz orkę zimową. Przed siewem wysiano nawozy mineralne, wykonano kultywatorowanie, a glebę doprawiono agregatem uprawowym.
Doświadczenia zostały przeprowadzone na glebie kompleksu pszennego dobrego, o odczynie lekko kwaśnym, o wysokiej zawartości fosforu i potasu oraz średniej zawartości magnezu. Na glebach tego kompleksu należy stosować umiarkowane nawożenie mineralne, szczególnie azotowe. Dawki nawozów, ustalone w oparciu o wyniki analizy chemicznej gleby, wyniosły: P2O5 – 60 kg/ha, K2O – 90 kg/ha. Dodatkowo, jako dawkę startową, zastosowano 52 kg/ha azotu.
Szczególnie ważnym elementem w uprawie roślin strączkowych na danym stanowisku, mając na uwadze uzyskanie wysokiego plonu, czy pożądanych cech jakościowych, jest dobór gatunku i odmiany. Z kolei obsada roślin ma istotne znaczenie dla zachowania dobrych warunków do wzrostu i rozwoju roślin. W doświadczeniach nasiona tradycyjne bobiku wysiano w ilości 55 szt/m2, samokończące 70 szt/m2. Groch wysiano w ilości 110 szt/m2, natomiast peluszkę w ilości 100 szt/m2.
Nowoczesna ochrona roślin strączkowych polega na wykorzystaniu wszystkich dostępnych metod i sposobów zwalczania chorób i szkodników. Zastosowane w doświadczeniach środki ochrony roślin, zgodnie z zaleceniami Instytutu Ochrony Roślin w Poznaniu, przedstawione są w Tabeli 1. Podstawowym zabiegiem, ograniczającym porażenie przez patogeny grzybowe, jest zaprawianie ziarna przed wysiewem. Zastosowano Zaprawę Funaben T w dawce 200g/100 kg nasion. Siew wykonano 9 kwietnia 2009 r. W celu ochrony przed chwastami, w następnym dniu po siewie, wykonano oprysk mieszaniną herbicydów (Command 480 EC + Sencor 70 WG). Po wschodach, ze względu na niską skuteczność pierwszego zabiegu, spowodowaną okresowym brakiem opadów deszczu, przeprowadzono drugi zabieg herbicydowy preparatem Butoxone M 400 SL. Przed kwitnieniem wykonano zabieg przeciwko szkodnikom: w bobiku preparatem Karate Zeon 050 CS w dawce 0,1 l/ha, natomiast w grochu i peluszce preparatem Sumi-Alpha 050 EC w dawce 0,2 l/ha. Drugi zabieg (tymi samymi preparatami) został wykonany w fazie kwitnienia roślin.
Rośliny strączkowe mają wysokie wymagania wilgotnościowe. Okresowa susza, która wystąpiła na przełomie kwietnia i mają, wpłynęła na obniżenie plonowania roślin. Plony badanych odmian przedstawione są w Tabeli 2.
Bobik, spośród roślin strączkowych, wyróżnia się wysokim potencjałem plonowania. Jego uprawa na cele paszowe była mocno ograniczona ze względu na obecność tanin w nasionach (substancji antyżywieniowych). Obecnie prowadzone są intensywne prace hodowlane w celu uzyskania nowych odmian tej rośliny o obniżonym poziomie substancji antyżywieniowch i posiadających wysoką wartość pokarmową. W doświadczeniu badano 6 odmian bobiku - 4 niskotaninowe (Kasztelan, Amulet, Mistral, Merlin) oraz 2 wysokotaninowe, samokończące (Granit, Titus). Najwyższy plon uzyskała odmiana Amulet (4,58 t/ha), a najniższy Mistral (2,49 t/ha).
Groch jadalny charakteryzuje się dużą różnorodnością odmian. Doświadczenie obejmowało 9 odmian wąsolistnych, których liście przekształcone są w wąsy czepne, co znacznie ogranicza wyleganie roślin i ułatwia ich zbiór. Najwyższy plon uzyskała odmiana Lasso (2,97 t/ha), a najniższy Medal (2,06 t/ha).
Groch polny (peluszka) jest uprawiany w mieszankach ze zbożami (pozyskanie mieszanki nasion jako surowca paszowego) oraz jako wartościowy poplon (zielony nawóz). Przeprowadzono doświadczenia z 8 odmianami peluszki, w tym pięć odmian liściastych (o liściach parzystopierzastych) oraz trzy odmiany wąsolistne (listki zmienione w wąsy). Najwyższy plon uzyskała odmiana Sokolik (2,24 t/ha), a najniższy Roch (1,44 t/ha).
Opracowała: Katarzyna Strzępek
Akceptował: kierownik działu – Stanisław Kawa
|
