|
Wyleganie – trwałe pochylenie się roślin w międzywęźlach lub u podstawy źdźbła. Zjawisko to może stanowić poważny problem w uprawie zbóż. Przyczyną mogą być zarówno cechy odmianowe, błędy agrotechniczne, warunki pogodowe, jak i choroby. Następstwem jest jakościowe i ilościowe obniżenie plonu. Bardzo ważne jest stosowanie optymalnej technologii uprawy oraz dobór odmian odpornych na wyleganie. Ze zbóż zwiększoną odpornością na wyleganie charakteryzują się odmiany: - pszenica ozima: Muszelka, Tulsa, Boomer, Türkis, Anthus, Alcazar, Naridana. - pszenżyto ozime: Gniewko, Baltiko, Woltario, Grenado. - jęczmień ozimy: Nickela, Fridericus. - żyto ozime: Picasso F1, Dańkowskie Złote. - pszenica jara: Bombona, Żura, Monsun, Raweta, Trappe. - jęczmień jary: Frontier, Widawa, Poldek. - owies: Krezus, Furman, Skorpion, Bohun, Polar, Zuch. - pszenżyto jare: Mieszko, Kargo, Matejko.
Wyleganiu roślin można również z powodzeniem zapobiegać poprzez stosowanie syntetycznych regulatorów wzrostu tzw. antywylegaczy. Powodują one skrócenie słomy i wzmocnienie źdźbła. Decydującym czynnikiem, wpływającym na skuteczność wykonywanego zabiegu, jest odpowiednia faza rozwojowa rośliny. Stosowanie antywylegaczy ma sens, gdy rośliny są w fazie intensywnego wzrostu. Pierwszy zabieg najlepiej wykonać w fazie strzelania w źdźbło tj. od wykształcenia się 1-go kolanka. Kolejny zabieg, jeżeli zachodzi taka konieczność, można wykonać do momentu ukazania się liścia flagowego (jeżeli przewiduje to etykieta). Późniejsze zastosowanie regulatora wzrostu mija się z celem, ponieważ może doprowadzić m.in. do skrócenia i deformacji kłosów. W Polsce rynek środków ochrony roślin oparty jest na trzech substancjach czynnych zapobiegających wyleganiu zbóż:
1.Chlorek Chloromekwatu lub inaczej CCC (Adjust SL, Antywylegacz płynny 675 SL, 725 SL, Belcocel 720 SL, CCC 720 SL, CCC Stefes 720 SL, Cycocel 750 SL, Cycogan 460 SL, Stabilan 460 SL, 750 SL, Regulator 620 SL). Substancja ta jest najstarszą ze stosowanych obecnie. Hamuje tworzenie się hormonów wzrostu podłużnego roślin. Skraca i usztywnia źdźbło. Jej działanie jest skuteczne wówczas, gdy zabieg nastąpi przed wzrostem rośliny na długość. Najlepiej działa w temp. 15-20°C.
2.Etefon (Agrotefon 480 EC, Agrostym 480 SL, Cerone 480 SL, Erhrel 480 SL, Inter Etefon 480 SL, Retar 480 SL, Solidan 480 SL). W roślinie uwalnia on etylen do przestrzeni międzykomórkowej. Skraca wysokość źdźbeł zbóż średnio o ok. 10% oraz powoduje ich usztywnienie. Preparatów zawierających etefon nie należy stosować łącznie z herbicydami. Najlepiej działa w temp. 15-20°C.
3.CCC + Etefon (Terpal T 330 SL, Cecefon 465 SL).
4.Trineksapak etylu (Moddus 250 EC i Moderna 250 EC). Skraca i usztywnia źdźbła zbóż. Pozytywnie wpływa na system korzeniowy roślin. Nie powoduje redukcji masy roślin. Najlepiej działa w temp. 10-15°C. Zalecany do mieszanek z Antywylegaczem Płynnym 675 SL.
Działanie antywylegaczy nie ogranicza się tylko do skracania roślin. Udowodniono ich korzystne działanie na system korzeniowy, zwiększenie średnicy źdźbła, grubości ścianek rośliny. Zwiększają również intensywność fotosyntezy, najważniejszej czynności życiowej roślin. Wybór odpowiedniego środka powinien być uzależniony od gatunku zboża. Różnorakie badania pokazują lepsze działanie środków z CCC na rośliny pszenicy, natomiast z etefonem na żyto i pszenżyto. O skuteczności działania antywylegaczy decyduje nie tylko wysokość dawki, ale także przebieg warunków pogody. Aby osiągnąć najbardziej pożądany efekt, konieczne jest dokładne zapoznanie się z etykietą stosowania.
W zaleceniach ochrony roślin IOR w Poznaniu proponowane są następujące syntetyczne regulatory wzrostu, mające na celu skrócenie i wzmocnienie źdźbeł:
Pszenica ozima - początek strzelania w źdźbło do I-go kolanka ANTYWYLEGACZ PŁYNNY 675 SL (2,0 l) BELCOCEL 720 SL (1,2 – 1,8 l) CCC STEFES 720 SL (1,2 – 1,8 l) CYCOCEL 460 SL (2,0 – 3,0 l) CYCOGAN 460 SL (2,0 – 3,0 l) STABILAN 750 SL (1,2 – 1,8 l) - od I-go kolanka do początku liścia flagowego CERONE 480 SL (0,75 l) RETAR 480 SL (0,75 l) - od pełni krzewienia do całkowicie rozwiniętego liścia flagowego MODDUS 250 EC (0,4 l) - pierwszy zabieg wykonać w momencie strzelania w źdźbło, drugi w fazie początku liścia flagowego MODDUS 250 EC (0,3/0,3 l) - od momentu strzelania w źdźbło do II-go kolanka MODDUS 250 EC + ANTYWYLEGACZ PŁ. 675 SL (0,3 + 1,0 l).
Pszenica jara - początek strzelania w źdźbło do I-go kolanka ANTYWLEGACZ PŁYNNY 675 SL (1,5 l) BELCOCEL 720 SL (0,9 – 1,2 l) CCC STEFES 720 SL (0,9 – 1,2 l) CYCOCEL 460 SL (1,5 l) CYCOGAN 460 SL (1,5 – 2,0 l) STABILAN 750 SL (0,9 – 1,2 l) - od I-go kolanka do początku liścia flagowego CERONE 480 SL (0,75 l) - od początku strzelania w źdźbło do początku liścia flagowego CECEFON 465 SL (1,0 – 2,0 l).
Pszenżyto ozime - od fazy I-go kolanka do fazy początku liścia flagowego AGROTEFON 480 EC (1,0 l) CERONE 480 SL (1,0 l) - od końca krzewienia do I-go kolanka REGULATOR 620 SL (1,25 – 1,5 l) - od fazy I-go kolanka do fazy początku liścia flagowego CECEFON 465 SL (1,5 – 2,5 l) - od fazy II-go kolanka do fazy początku liścia flagowego TERPAL C 460 SL (1,5 – 2,5 l).
Pszenżyto jare - od fazy II-go kolanka do początku fazy liścia flagowego TERPAL C 460 SL (1,0 – 2,0 l).
Jęczmień ozimy - początek liścia flagowego do pierwszych ości AGROTEFON 480 SL (1 – 1,5 l) - od II-go kolanka do otwarcia się pochwy liściowej liścia flagowego CERONE 480 SL (1,5 l) - od III-go kolanka do otwarcia się pochwy liściowej liścia flagowego INTER ETEFON 480 SL (1,5 l) - od II-go kolanka do pierwszych ości RETAR 480 SL (1,5 l) - od I-go kolanka do całkowicie rozwiniętego liścia flagowego MODDUS 250 EC (0,6 l) - początek liścia flagowego do pierwszych ości CECEFON 465 SL (1,5 – 2,5 l) TERPAL C 460 SL (1,5 – 2,5 l).
Jęczmień jary - w fazie 2 – 4 liści REGULATOR 620 SL (1,0 – 1,25) - początek liścia flagowego do pierwszych ości AGROTEFON 480 SL (0,75 l) - od II-go kolanka do otwarcia się pochwy liściowej liścia flagowego CERONE 480 SL (0,75 l) - początek liścia flagowego do pierwszych ości CECEFON 465 SL (1,0 – 2,0 l) TERPAL C 460 SL (1,0 – 2,0 l).
Owies - od I-go do II-go kolanka MODDUS 250 EC (0,4 l) - od I-go do IV-go kolanka ANTYWYLEGACZ PŁYNNY 675 SL (1,5 – 2,0 l) - od I-go do V-go kolanka STABILAN 750 SL (1,0 – 1,25 l).
Opracował: Roman Jodłowski Zatwierdził: kierownik działu – Stanisław Kawa
|