Prezentujemy aktualną prognozę cen zbóż, żywca wieprzowego i wołowego, oraz mleka do marca 2010 r. opracowaną w dniu 24 września2009 r. przez Zespół Ekspertów powołany przez Prezesa  Agencji Rynku Rolnego.

Rynek zbóż

Tegoroczne zbiory zbóż są rekordowe. GUS ocenia je (łącznie z kukurydzą i i gryką) na 29,7 mln t, tj. o 2 mln t (o 7,2%) powyżej poziomu roku ubiegłego i o 3,0 mln t (o 11,4%) powyżej średniej z lat 2004-2008. Plony były wyższe o 7,5% od ubiegłorocznych, osiągając 34,6 dt/ha. Powierzchnia uprawy, podobnie jak w ub.r. wyniosła 8,6 mln ha. Zmieniła się jednak struktura upraw zbożowych. Ograniczeniu uległa powierzchnia zasiewów kukurydzy, a zwiększyła się innych zbóż intensywnych, w tym zwłaszcza pszenżyta i pszenicy. Szacuje się, że zbóż podstawowych z mieszankami zebrano 27,9 mln t (w tym pszenicy 9,7 mln t, jęczmienia 4,0 mln t, żyta 3,7 mln t), tj. o 2,1 mln t (o 8,3%) więcej niż w roku ubiegłym. Kukurydzy zebrano 1,7 mln t ( spadek o 8,7%). Z uwagi na słabsze wypełnienie kłosów oraz rozwój chorób grzybowych spowodowany częstymi opadami deszczu, jakość ziarna jest gorsza niż przed rokiem. Wskazuje to, że większość ziarna kwalifikuje się jako paszowe.

Na początku sezonu 2009/2010 duże zapasy z ubiegłorocznych zbiorów wywierały presję na obniżenie cen. Dodatkowo na pogłębienie spadku cen wpływa sezonowo zwiększona podaż ziarna z tegorocznych zbiorów. Według danych GUS, w sierpniu 2009 r. za pszenicę w skupie przeciętnie płacono 451 zł/t, tj. o blisko 14% mniej niż w poprzednim miesiącu.Średnia cena żyta wynosiła 292 zł/ti była o ok. 17% niższa niż w poprzednim miesiącu.  W porównaniu do cen sprzed roku ziarno pszenicy było tańsze o 21%, a żyta o 39%. We wrześniu br. za zboże dostarczone do skupu nadal oferowano niskie ceny, co mogło być też związane z obniżoną jakością ziarna. Według danych Zintegrowanego Systemu Rolniczej Informacji Rynkowej MRiRW w dniach 21-27.09 br. przeciętna cena skupu pszenicy konsumpcyjnej ukształtowała się na poziomie 479 zł/t, a żyta konsumpcyjnego 257 zł/t.

Uwzględniając aktualną i przewidywaną sytuację na podażowo-popytową Zespół Ekspertów ocenił, że przeciętne ceny skupu zbóż mogą kształtować się następująco:

pszenica ogółem: grudzień 2009    430-450 zł/t

                             marzec 2010      450-480 zł/t

pszenica konsumpcyjna: grudzień 2009   480-500 zł/t

                                        marzec 2010     500-530 zł/t

żyto:                     grudzień 2009    270-290 zł/t

                              marzec 2010      290-310 zł/t

          

Rynek wieprzowiny

Popraw opłacalności chowu trzody chlewnej od początku 2009 r. ograniczyła spadek w pogłowiu tych zwierząt. W lipcu br. (według GUS) liczyło ono 14,3 mln szt., tj. 7,4% mniej niż przed rokiem, podczas gdy w marcu spadek wynosił 15,3% (w skali roku). W połowie br. mniejsze niż przed rokiem było pogłowie prosiąt, warchlaków i tuczników (odpowiednio o 5%, 9% i 10%),zwiększyła się natomiast liczba trzody chlewnej przeznaczonej do dalszego chowu (o 0,7%). Wzrost w pogłowiu loch prośnych (o 1,5%) wskazuje na zapoczątkowanie procesu odbudowy stada. Sprzyjają temu korzystne dla producentów żywca wieprzowego relacje cen jego skupu do cen targowiskowych zbóż. W sierpniu br. wyniosły one 12:1 w przypadku żyta, oraz 10:1 dla jęczmienia wobec odpowiednio 6,5:1 oraz 5,8:1 rok wcześniej. Przewiduje się, że w końcu 2009 r. pogłowie świń ogółem może być już większe niż w końcu 2008 r. Jednak z uwagi na długi cykl produkcyjny wzrost podaży tuczników do skupu nastąpi prawdopodobnie dopiero w pierwszej połowie 2010 r. Tym samym do końca bieżącego roku można spodziewać się niskiego poziomu żywca wieprzowego z krajowego chowu.

Rosnący w 2009 r. import wieprzowiny z krajów UE o konkurencyjnych warunkach dostaw, przy barierze popytu, przyczynił sie do odwrócenia wzrostowej tendencji cen w krajowym skupie trzody chlewnej. W sierpniu (wg GUS) jej dostawcy otrzymywali 4,92 zł/kg (bez VAT), o 3% mniej niż w poprzednim miesiącu, ale 9% więcej niż przed rokiem. We wrześniu br. w zakładach objętych monitoringiem ZSRIR MRiRW za trzodę chlewną w skupie przeciętnie płacono  4,72 zł/kg, tj. o 8% mniej od rekordowego poziomu z lipca i już tylko o 2% więcej niż przed rokiem.

Uwzględniając sezonowe wahania podaży Zespół Ekspertów prognozuje, że przeciętne ceny skupu trzody chlewnej mogą kształtować sie następująco: grudzień 2009   4,30-4,50 zł/kg,  marzec 2010   3,80-4,10 zł/kg.

 

Rynek wołowiny

Opłacalność chowu bydła kształtują relacje cen mleka, żywca wołowego i cielęcego oraz pasz. Długi cykl produkcyjny powoduje opóźnienia reakcji liczebności pogłowia na aktualną sytuację cenową na rynku. Według danych GUS, w końcu czerwca br. w kraju było 5,7 mln szt. bydła ogółem, tj. o 1% mniej niż przed rokiem, ale o 6,5% więcej niż w połowie 2004 r. Zmniejszenie stada w skali roku wynika głównie z ograniczenia o 4,2% liczby krów, spowodowanego utrzymującym się od początku 2008 r. spadkiem cen mleka. Podjęte w drugiej połowie 2008 r. decyzje o ograniczeniu skali chowu krów skutkowały również zmniejszeniem o 2% pogłowia cieląt. Z kolei notowane w pierwszej połowie br. wysokie ceny bydła zachęcały do jego odchowu do większych wag. W efekcie o 9,2% większe niż przed rokiem było pogłowie bydła młodego(w wieku 1-2 lat). Prognozowane korzystne dla producentów żywca wołowego relacje cen prawdopodobnie nadal będą sprzyjały zwiększeniu pogłowia tych zwierząt poprzez ograniczenie ubojów i wywozu cieląt. Jednak ze względu na przewidywaną redukcję stada krów w okresie objętym prognozą krajowe stado bydła ogółem prawdopodobnie nie przekroczy 5,9 mln szt. Uwzględniając większe pogłowie bydła młodego i zwiększenie ubojów krów w drugiej połowie br. przewiduje się, że produkcja wołowiny w 2009 r. wyniesie ok. 410 tys. t wobec 377 tys. t w roku 2008. Jednak ze względu na ograniczenie pogłowia krów, produkcja w pierwszej połowie 2010 r. zmniejszy się  i wyniesie ok. 190 tys. t, podczas gdy rok wcześnie było to 207 tys. t.

Po notowanym w pierwszej połowie 2009 r. znaczącym wzroście cen bydła, w kolejnych miesiącach nastąpiła ich redukcja. W sierpniu br. (wg GUS) za bydło ogółem  dostawcy otrzymywali średnio 4,56 zł/kg, o 6,9% mniej niż w czerwcu, kiedy jego ceny były najwyższe.  Młode bydło skupowano po 4,98 zł/kg, o 9% taniej. W obu przypadkach żywiec wołowy był o ponad 10% droższy niż przed rokiem. We wrześniu br. w zakładach objętych monitoringiem ZSRIR MRiRW bydło rzeźne skupowano przeciętnie po 4,81 zł/kg, tj. nieznacznie taniej niż w sierpniu.

Zespół Ekspertów przewiduje, że ceny skupu żywca wołowego mogą kształtować sie następująco:

bydło ogółem: grudzień 2009     4,50-4,70 zł/kg

                        marzec 2010       4,50-4,80 zł/kg

młode bydło rzeźne:  grudzień 2009   4,90-5,10 zł/kg

                                   marzec 2010     4,90-5,20 zł/kg                    

                                          

  Rynek mleka

Utrzymujący się od początku 2008 r. spadek cen mleka i w efekcie pogorszenie opłacalności jego produkcji skutkuje zmniejszeniem pogłowia krów. W czerwcu 2009 r. (wg danych GUS) krów mlecznych było 2606 tys.szt., tj. o ok. 5% ( o 127 tys. szt.) mniej niż w czerwcu 2008 r. W kolejnych miesiącach redukcja stada krów jeszcze się pogłębi. IERiGŻ szacuje, że do końca br. zostanie ono ograniczone do 2570 tys. szt. Jednocześnie na skutek doskonalenia pogłowia rośnie wydajność krów mlecznych. W 2009 r. może być ona o ponad 120 kg większa niż rok wcześniej i wynieść ok. 4700 kg szt., a w 2010 r. może jeszcze wzrosnąć.Ocenia się jednak, że wzrost wydajności mlecznej krów nie zrekompensuje w pełni zmniejszenia pogłowia, wobec tego całkowita produkcja mleka w 2009 r. może być mniejsza niż w roku 2008 i wynieść 12,0 mld l (wobec 12,1 mld l), a w 2010 r. prawdopodobnie jeszcze się obniży.

Od czerwca 2009 r. obserwowany jest spadek skupu mleka, jednak nadal jest on znacząco wyższy niż przed rokiem. Według danych GUS, łącznie w okresie pierwszych ośmiu miesięcy 2009 r. skup ukształtował sie na poziomie ok. 6,1 mld l i był o ok. 4,6% większy niż rok wcześniej. W bieżącym roku kwotowym (2009/2010) w okresie kwiecień- sierpień do podmiotów skupujących dostarczono ok. 4,09 mld kg mleka (w przeliczeniu na mleko o referencyjnej zawartości tłuszczu), tj. o blisko 2% więcej niż w porównywalnym okresie ubiegłego roku. Stopień wykorzystania tegorocznej kwoty hurtowej ok. 44%. Rosnące znaczenie Polski jako kraju o dużym potencjale produkcyjnym i o niższych kosztach produkcji, przy dalszym wzroście limitów, pozwoli wysoko wyspecjalizowanym producentom mleka na zwiększenie produkcji towarowej, a dostawy będą prawdopodobnie utrzymywały się na poziomie dostępnej kwoty.

Światowa produkcja mleka rosnąca szybciej od popytu spowodowała, że możliwości sprzedaży unijnych przetworów mleczarskich na rynki zagraniczne uległy ograniczeniu. Na skutek zmniejszonego eksportu, wspólnotowy rynek mleka kształtował sie pod wpływem przewagi podaży, która wywierała presję na spadek cen. Sytuacja uległa poprawie po uruchomieniu działań interwencyjnych, jednak nie na tyle, żeby odwrócić spadkową tendencję cen skupu mleka. W Polsce, przy znacznie większych niż w 2008 r. dostawach, ceny mleka od początku br. nadal malały. W sierpniu za surowiec dostawcy średnio uzyskiwali 85,58 zł/hl, tj. o blisko 10% mniej niż w porównywalnym okresie ubiegłego roku. W okresie ośmiu pierwszych  miesięcy ceny skupu ukształtowały sie na poziomie 86,72 zł/hl, tj. o 20% niższym niż rok wcześniej.

Zespół Ekspertów, uwzględniając koniunkturalne i sezonowe zmiany w układzie czynników podażowo-popytowych na rynku mleka w okresie objętym prognozą  przewiduje że, producenci będą otrzymywać za dostarczone mleko w grudniu 2009 r. i w marcu 2010 r. 92-96 zł/hl. 

opracował: Kazimierz Cach

akceptował kierownik działu: Kazimiera Rybicka