Prezentujemy aktualną prognozę cen zbóż, żywca wieprzowego i wołowego, oraz mleka do czerwca 2011 r. opracowaną w dniu 22 grudnia 2010 r. przez Zespół Ekspertów ds. Prognozowania Cen Podstawowych Produktów Rolnych powołany przez Prezesa Agencji Rynku Rolnego.

Rynek zbóż

Według szacunku GUS zbiory zbóż w 2010 r. wyniosły 27,3 mln ton i były o 2,5 mln ton (o 8,5%) niższe od uzyskanych w 2009 r., ale o 2,4% powyżej średniej z lat 2005-2009. Na skutek niekorzystnych warunków agrometeorologicznych plony obniżyły się do 32,2 dt/ha z 34,8 dt/ha w roku poprzednim. Również jakość ziarna jest gorsza niż przed rokiem. Część ziarna jest porażona chorobami grzybowymi lub porośnięta. Powierzchnia uprawy, wyniosła 8,5 mln ha (spadek o 1,2%). Zbóż podstawowych z mieszankami zebrano 25,5 mln t ( w tym pszenicy 9,3 mln t, pszenżyta 4,1 mln t, jęczmienia 3,6 mln t, żyta 3,4 mln t), tj. o 2,5 mln t (o 9%) mniej niż w roku ubiegłym. Zbiory kukurydzy oszacowano na 1,7 mln t ( wzrost o 0,6%).

Wzrostowe tendencje cen zbóż na światowych rynkach oraz rosnący popyt na polskie zboże w UE skutkowały wzrostem cen w kraju. Pomimo zbiorów wyższych od średniej wieloletniej ceny zbóż są dużo wyższe niż przed rokiem. Według danych GUS, w listopadzie 2010 r. średnia krajowa cena skupu pszenicy wynosiła 709 zł/t i była o 54% wyższa niż przed rokiem. Średnia cena żyta ukształtowała się na poziomie 589 zł/t, tj. o 98% wyższym niż w listopadzie 2009 r. W grudniu ceny zbóż jeszcze wzrosły. Według Zintegrowanego Systemu Rolniczej Informacji Rynkowej MRIRW, w dniach 20-26.12.2010 r. przeciętna cena skupu pszenicy konsumpcyjnej wynosiła 839 zł/t, a żyta konsumpcyjnego 695 zł/t, tj. 6-8% więcej niż miesiąc wcześniej. W porównaniu do cen sprzed roku pszenica była droższa o 70 %, a żyto ponad dwukrotnie droższe.

Uwzględniając aktualną i przewidywaną sytuację podażowo-popytową prognozuje się , że ceny skupu zbóż do końca bieżącego roku gospodarczego będą względnie stabilne, ale znacznie wyższe od ubiegłorocznych, a ich sezonowy wzrost może być niewielki. Zakładając, że w okresie wegetacji zbóż w 2011 r. nie wystąpią anomalie pogodowe, Zespół Ekspertów przewiduje, że ceny zbóż mogą ukształtować się na następującym poziomie: marzec 2011 r. czerwiec 2011 r.

pszenica ogółem zł/t 720-760 720-770

pszenica konsumpcyjna zł/t 820-860 830-880

żyto zł/t 590-620 600-640

Rynek wieprzowiny

W pierwszej połowie 2010 r. relacje cen żywca wieprzowego do cen zbóż kształtowały się na granicy opłacalności chowu trzody chlewnej i poniżej relacji sprzed roku. W efekcie ograniczeniu uległo zainteresowanie odbudową pogłowia świń w kraju, które pobudzone zostało korzystnymi relacjami cen w 2009 r. Według danych GUS w lipcu 2010 r. liczba loch prośnych wyniosła 0,9 mln szt. i był zbliżona do notowanej przed rokiem. Pogłowie tuczników było wyższe o 6,9%, warchlaków 0 4,3%, a prosiąt o 2%. Ogółem pogłowie trzody chlewnej ukształtowało się na poziomie 14,9 mln szt., tj. 4,1% wyższym niż rok wcześniej. Od połowy 2010 r. ceny zbóż dynamicznie rosły, co przy spadku cen żywca wieprzowego w IV kwartale 2010 r., wpłynęło na znaczne pogorszenie opłacalności chowu trzody chlewnej. W efekcie pogłowie loch prośnych uległo ograniczeniu, chociaż liczebność pozostałych grup użytkowych, ze względu na długość cyklu produkcyjnego była względnie duża. Ocenia się, że w listopadzie pogłowie świń ogółem wynosiło 14,5 mln szt., tj. o 2% wyższym niż przed rokiem. Na brak zainteresowania chowem trzody chlewnej wskazuje coraz niższy poziom cen prosiąt. W listopadzie 2010 r. były one o 37 % niższe niż w ubiegłym roku, a w grudniu uległy dalszej redukcji. Uwagi na przewidywane wysokie ceny zbóż, niekorzystne dla producentów trzody relacje cen utrzymają się przynajmniej do połowy 2011 r. Należy więc spodziewać się spadku liczby loch prośnych, a następnie innych grup użytkowych.

Szacuje się, że w całym 2010 r. krajowa produkcja wieprzowiny ukształtowała się na poziomie 2290 tys. ton, tj. o 4% wyższym niż przed rokiem. W okresie jedenastu miesięcy skup żywca wieprzowego był o 13% większy niż przed rokiem i ukształtował się poziomie 1503 tys. ton wagi żywej. Ocenia się, że krajowa produkcja wieprzowiny w pierwszej połowie 2011 r. będzie o 3% większa niż rok wcześniej.

Ceny skupu trzody chlewnej od połowy 2009 r. wykazują trend spadkowy. Według danych GUS, w listopadzie 2010 r. żywiec wieprzowy skupowano średnio po 3,81 zł/kg, tj. po cenie o 8% niższej przed rokiem. Okresowy wzrost cen związany z przedświątecznym zwiększeniem popytu, odnotowano dopiero w Polowie grudnia 2010 r. Według informacji z zakładów mięsnych objętych monitoringiem ZSRIR MRiRW, w dniach 20-26.12.2010 r. średnia cena skupu trzody chlewnej ukształtowała się na poziomie 4,00 zł/kg, o ok. 5% wyższym niż przed miesiącem. Pomimo tak wysokiego poziomu, średnia cena grudniowa będzie prawdopodobnie tylko nieznacznie wyższa od notowanej w listopadzie i zbliżona do średniej z grudnia 2009 r.

Ocenia się, że w pierwszej połowie 2011 r. rosnąca produkcja wieprzowiny i duży import będą wywierać presję na spadek cen żywca wieprzowego. Z drugiej strony obniżce cen przeciwdziałać będzie rosnący eksport. Zespół Ekspertów prognozuje, że przeciętne ceny skupu żywca wieprzowego mogą kształtować się następująco: w marcu 2011 r. 3,80-4,00 zł/kg, a w czerwcu 2011 r.4,10-4,40 zł/kg.

Rynek wołowiny

Od wejścia Polski do UE obserwuje się wzrostowa tendencję w krajowym pogłowiu bydła wyłączeniem krów. W połowie 2010 r. liczebność tych zwierząt wyniosła prawie 3,1 mln. szt., tj. o 1,9% więcej niż przed rokiem. Wzrost cen nastąpił głównie za sprawą 9,2% wzrostu liczby dorosłego bydła (bez krów) i 3,3% wzrostu pogłowia osobników w wieku 1-2 lat. W tym czasie liczba cieląt zmniejszyła się 1%,. Ogółem pogłowie bydła ukształtowało się na poziomie 5,7 mln szt., tj. o 0,4% wyższym niż przed rokiem. Na uwagę zasługuje dynamiczny wzrost liczby krów mamek, który wyniósł 44% w skali roku, 10% wzrost liczby jałówek przeznaczonych na chów. Odbudowie krajowego pogłowia bydła nie sprzyja zmniejszenie stada krów mlecznych, którego liczebność ma bezpośredni wpływ na liczbę urodzonych cieląt. Jednakże w końcu 2010 r. stosunkowo wysokie ceny mleka prawdopodobnie ograniczały skalę redukcji stada krów, a szerokie relacje cen skupu bydła do cen cieląt sprzyjały zmniejszeniu ubojów cieląt przyczyniając się do zwiększania skali odchowu bydła do wag wyższych. Szacuje się, że w końcu 2010 r. w Polsce, podobnie jak przed rokiem, mogło być ok. 5,6 mln szt. bydła ogółem, a w 2011 r. pogłowie tych zwierząt może wzrosnąć do około 5,8 mln szt.

Skup bydła w okresie styczeń – listopad 2010 r. wyniósł 396 tys. ton i był o prawie 2% większy niż przed rokiem. Biorąc pod uwagę dalszy wzrost pogłowia bydła rzeźnego oraz mniejsza selekcję krów mlecznych, ocenia się, że w pierwszym półroczu 2010 r. produkcja żywca wołowego mogła być mniejsza o ok.9% niż rok wcześniej i wyniosła nieco ponad 360 tys. ton. W drugim półroczu mogła być o 4,5% większa niż przed rokiem, ale nie zrównoważy spadku odnotowanego w I połowie roku, przez co w całym 2010 r. produkcja żywca wołowego ukształtowała się poziomie 726 tys. ton ( o 3% mniej niż przed rokiem). Łącznie z cielęciną produkcja wołowiny wyniosła około 780 tys. ton ( ok. 3% mniej niż rok wcześniej). Pierwszej połowie 2011 r. może nastąpić wzrost produkcji żywca wołowego w porównaniu do analogicznego okresu roku poprzedniego o 3%.

Według GUS, w listopadzie 2010 r. za bydło ogółem dostawcy otrzymywali przeciętnie 4,92 zł/kg, a za młode bydło rzeźne 5,29 zł/kg, tj. odpowiednio o 14% i o 16% więcej niż w lipcu i o 10% i 7% więcej niż przed rokiem. W dniach 20-26.12.2010 r. w zakładach objętych monitoringiem ZSRIR MRiRW bydło rzeźne skupowano średnio po 5,20 zł/kg, tj. o 1,4% wyższej od dotychczas najwyższej zanotowanej w czerwcu 2010 r.

Zespół Ekspertów przewiduje, że ceny skupu bydła do czerwca 2011 r. mogą kształtować się na następującym poziomie:

                                          marzec 2010 r.        czerwiec 2011 r.

bydło ogółem zł/kg            4,70-4,90                 4,70-5,0

młode bydło rzeźne zł/kg  5,00-5,20                 5,00-5,30

Rynek mleka

Pogorszenie opłacalności produkcji mleka w latach 2008-2009, wpłynęło na zmniejszenie pogłowia krów. W czerwcu 2010 r. (wg danych GUS) krów mlecznych było 2538 tys. szt., tj. o ok. 2,6% (o 68 tys. szt.) mniej niż w czerwcu 2009 r. Równocześnie maleje liczba gospodarstw utrzymujących krowy. W 2010 r. było ich 464 tys., tj. o blisko 7% mniej niż rok wcześniej. Na postępujący proces koncentracji mleka wskazuje 32% spadek liczby gospodarstw utrzymujących do 9 krów i wzrost liczby gospodarstw posiadających od 30 do 99 krów (o 12-14%). Proces redukcji stada krów prawdopodobnie będzie kontynuowany, jednak dynamika tego spadku ulegnie wyhamowaniu. Przewiduje się, że w końcu 2010 r. pogłowie krów ukształtuje się na poziomie 2550 tys. szt. wobec 2585 tys. szt. w grudniu 2009 r., a w pierwszej połowie 2011 r. może wynieść 2510 tys. szt. Jednocześnie postępująca koncentracja i intensyfikacja produkcji mleka sprzyjać będzie dalszej poprawie wydajności mlecznej. Ocenia się, że w 2010 r. mleczność osiągnęła poziom 4700 kg/szt. Jednak wzrost wydajności mlecznej nie zrekompensuje w pełni spadku produkcji, wynikającego z mniejszego pogłowia krów. W efekcie całkowita produkcja mleka w 2010 r. była o ok. 1% mniejsza niż rok wcześniej i wyniosła ok. 12 mld l. W 2011 r. wyhamowanie dynamiki redukcji krajowego pogłowia krów mlecznych oraz dalszy wzrost wydajności o kolejne 100 litrów od sztuki. spowoduje, że produkcja prawdopodobnie wzrośnie do 12,1 mld litrów..

Do połowy 2010 r. dostawy mleka do skupu w Polsce utrzymywały się na poziomie niższym niż rok wcześniej. Dopiero od września wraz z poprawą opłacalności dostawy były większe od tych sprzed roku. Jednak w okresie styczeń-listopad (wg danych GUS) skupiono ok. 8 mld l, tj. o 2% mleka mniej niż w porównywalnym okresie 2009 r. Ocenia się, że w całym 2010 r. , pomimo większego limitu produkcji, towarowa produkcja mleka była o ok. 1%mniejsza niż w roku 2009. W 2011 r. w wyniku wyższych niż w 2010 r. cen mleka, podaż mleka do skupu może wzrosnąć.

W pierwszej połowie 2010 r. ceny skupu mleka utrzymywały się na względnie stabilnym poziomie ok. 102 zł/hl, tj. o 17% wyższym niż rok wcześniej. Od połowy roku ceny surowca wykazują stopniowy wzrost.. W listopadzie 2010 r. (wg danych GUS) cena krajowego mleka osiągnęła do 115,12 zł/hl wobec 99,35 zł/hl przed rokiem.

Mniejsza podaż, przy zwiększonym światowym popycie może stymulować dalszy wzrost cen mleka. Przewiduje się, że wzrostowa tendencja cen utrzyma się do końca 2010 r. i w pierwszym kwartale roku 2011. Zespół Ekspertów, uwzględniając wahania sezonowe przewiduje, że producenci będą otrzymywać za dostarczone mleko w marcu 2011 r. 112-118 zł/hl, a w czerwcu 2011 r. 108-115 zł/hl.

Opracowano na podstawie materiałów Agencji Rynku Rolnego